9 Làn ranh đỏ pháp luật người thường dễ vi phạm

Ai cố ý tung tin đồn, báo sai tình huống hiểm nguy, dịch bệnh, tai họa hay vụ án, làm rối trật tự công cộng, thì bị tạm giữ 5 đến 10 ngày và có thể bị phạt thêm dưới 1.000 nhân dân tệ. Ở mức tình tiết nhẹ, người đó bị tạm giữ dưới 5 ngày hoặc phạt dưới 1.000 nhân dân tệ. Ai bịa tình huống hiểm nguy, dịch bệnh, tai họa, vụ án giả rồi đưa lên mạng truyền bá thì bị phán tù dưới 3 năm. Biết là giả mà vẫn cố ý truyền ra ngoài cũng chịu mức đó. Điều kiện là việc này làm rối nặng trật tự xã hội; điều luật viết là "làm rối loạn nghiêm trọng trật tự xã hội". Gây hậu quả nặng thì bị phán 3 đến 7 năm (cả nước TQ)

Ai nhục mạ, bịa đặt sự việc để xâm hại tên, hình ảnh, danh dự, vinh dự của anh hùng liệt sĩ, gây tổn hại lợi ích công cộng, thì bị tạm giữ 5 đến 10 ngày, hoặc bị phạt 1.000 đến 3.000 nhân dân tệ. Ai xúc phạm, phủ nhận sự tích và tinh thần anh hùng liệt sĩ, hoặc làm và truyền bá lời nói, hình ảnh, âm thanh, video tôn vinh chiến tranh xâm lược, làm rối trật tự công cộng, cũng chịu mức này. Ở mức tình tiết tương đối nặng, người đó bị tạm giữ 10 đến 15 ngày và có thể bị phạt thêm dưới 5.000 nhân dân tệ. Đến mức "tình tiết nặng" thì việc này thành tội, bị phán tù dưới 3 năm. Ai sỉ nhục quốc kỳ, quốc huy nơi công cộng, hoặc sửa lời nhạc quốc ca, hát quốc ca theo cách xuyên tạc hạ thấp, tình tiết nặng cũng bị phán tù dưới 3 năm. Vụ án chính thức: Tiêu mỗ đăng 2 tin xúc phạm, sỉ nhục Viên Long Bình trong nhóm WeChat (app chat TQ) của thôn có 499 người, bị phán quản chế 6 tháng (quản chế là không giam tù nhưng bị hạn chế tự do). Cừu mỗ dùng tài khoản Weibo (mạng xã hội TQ) có hơn 2,5 triệu lượt theo dõi để đăng 2 nội dung xuyên tạc sự tích của quan binh giữ biên giới, bảo vệ đất nước; người này bị phán 8 tháng và còn phải xin lỗi công khai trên truyền thông cấp quốc gia (cả nước TQ)

Ai dùng cách tung tin đồn, vu khống hay cách khác để xúi giục người khác lật đổ chính quyền nhà nước, lật đổ chế độ xã hội chủ nghĩa thì bị phán tù dưới 5 năm. Kẻ cầm đầu (điều luật gọi là "phần tử cầm đầu") hoặc người có tội nặng bị phán trên 5 năm, tù có thời hạn cao nhất 15 năm. Xúi giục chia cắt đất nước, phá hoại thống nhất đất nước cũng chịu mức phạt như trên. Ai câu kết với cơ quan, tổ chức, cá nhân nước ngoài để làm hai việc này thì bị phạt nặng hơn. Nếu cơ quan, tổ chức hay cá nhân trong hoặc ngoài nước bỏ tiền tài trợ người khác làm, người chịu trách nhiệm trực tiếp bị phán tù dưới 5 năm, tình tiết nặng thì trên 5 năm. Ai đánh cắp, dò la, mua chuộc hay cung cấp trái phép bí mật nhà nước hoặc tin tình báo cho cơ quan, tổ chức, nhân viên nước ngoài thì bị phán 5 đến 10 năm. Với tội này, tình tiết đặc biệt nặng bị phán trên 10 năm hoặc chung thân, tình tiết nhẹ bị phán dưới 5 năm. Các tội nguy hại an ninh quốc gia đều kèm hình phạt tước quyền chính trị 1 đến 5 năm; trong những năm đó, người bị kết án mất quyền bầu cử và tư cách làm công chức. Tòa còn có thể kèm tịch thu tài sản, nghĩa là đưa tài sản cá nhân về cho nhà nước. Về phạt hành chính cũng có quy định. Mọi cá nhân và tổ chức đều không được dùng mạng để làm hoạt động nguy hại an ninh, vinh dự và lợi ích quốc gia. Họ cũng không được xúi giục lật đổ chính quyền nhà nước, lật đổ chế độ xã hội chủ nghĩa, không được xúi giục chia cắt đất nước, phá hoại thống nhất. Ai đăng hay truyền loại thông tin này thì bị phạt theo luật và quy định hành chính liên quan (cả nước TQ). Còn một loại không cần truyền đi cũng đã thành tội. Ai biết rõ đó là thứ tuyên truyền khủng bố, cực đoan mà vẫn giữ trái phép trong tay, tình tiết nặng là đủ để bị phán. "Thứ" ở đây gồm sách, tư liệu âm thanh hình ảnh hoặc vật khác. Mức phạt là tù dưới 3 năm, tù giam ngắn hạn (giam thời gian ngắn) hoặc quản chế (không giam nhưng hạn chế đi lại). Người đó còn bị kèm phạt tiền hoặc chỉ phạt tiền, nghĩa là có thể vừa bị phán tù vừa bị phạt tiền, cũng có thể chỉ bị phạt tiền. Căn cứ là Điều 120-6 Bộ luật Hình sự, do Tu chính án hình sự (IX) thêm vào.

Ai truyền thông tin khiêu dâm trên mạng thì bị tạm giữ 10 đến 15 ngày và có thể bị phạt thêm dưới 5.000 nhân dân tệ. Luật này không ghi phải phát mấy lần. Cùng một đạo luật, mục phạt gửi tin nhắn quấy rối người khác thì ghi rõ là phải "gửi nhiều lần". Ở mức tình tiết nhẹ, người đó bị tạm giữ dưới 5 ngày hoặc phạt 1.000 đến 3.000 nhân dân tệ. Nội dung liên quan trẻ vị thành niên thì bị phạt nặng hơn. Truyền bá vật khiêu dâm đến mức "tình tiết nặng" thì bị phán tù dưới 2 năm. Ai bán hay truyền để kiếm tiền thì bị phán tù dưới 3 năm kèm phạt tiền; với tội này, tình tiết nặng bị phán 3 đến 10 năm, đặc biệt nặng bị phán trên 10 năm hoặc chung thân. Lập nhóm chủ yếu để truyền thông tin điện tử khiêu dâm, có từ 30 thành viên trở lên, thì bị xử theo tội; gây hậu quả nặng cũng vậy. Người lập nhóm, người làm quản trị và người phát chính vào nhóm đều bị định tội truyền bá vật khiêu dâm (cả nước TQ)

Ai biết rõ là tiền và vật do phạm tội mà có nhưng vẫn giúp chuyển đi, mua lại, bán hộ, hoặc dùng cách khác giúp che giấu, thì bị phán tù dưới 3 năm, kèm phạt tiền hoặc chỉ phạt tiền. Nói cách khác, tòa có thể vừa phán tù vừa phạt tiền, cũng có thể chỉ phạt tiền. Vụ án chính thức: Vương mỗ mỗ làm theo chỉ dẫn, mang căn cước và 1 thẻ ngân hàng đến điểm được chỉ định để phối hợp chuyển khoản, rút tiền, kiếm được hơn 500 nhân dân tệ. Viện kiểm sát không truy tố người này, nhưng công an vẫn theo Luật Chống lừa đảo viễn thông và mạng tạm giữ 10 ngày và phạt 1.000 nhân dân tệ. Mãn mỗ mỗ giao thẻ ngân hàng, SIM điện thoại của mình và của người khác cho băng nhóm để thu tiền, chuyển khoản, rút tiền mặt, bị phán 2 năm 3 tháng, kèm phạt 2,2 vạn nhân dân tệ (cả nước TQ). Đổi sang tiền ảo rồi chuyển đi cũng vậy. An mỗ mỗ cùng hai người khác theo chỉ dẫn của băng lừa đảo viễn thông, dùng thẻ ngân hàng của mình nhận tiền. Họ mua số tiền đó thành tiền ảo trên sàn giao dịch, chuyển vào tài khoản do băng nhóm này chỉ định và hưởng hoa hồng theo tỷ lệ. Điều tra xác định trong số tiền đó có hơn 50 vạn nhân dân tệ là tiền nạn nhân bị lừa. Ba người bị phán tội che giấu, tiêu thụ tài sản do phạm tội mà có, mỗi người từ 2 năm 8 tháng đến 3 năm 3 tháng, mỗi người bị phạt từ 3 vạn đến 4 vạn nhân dân tệ (Thông Châu, Bắc Kinh)

Ai lừa lấy khoản vay, chấp nhận hối phiếu, thư tín dụng, thư bảo lãnh của ngân hàng hay tổ chức tài chính khác, gây tổn thất lớn cho các tổ chức này, thì bị phán tù dưới 3 năm, kèm phạt tiền hoặc chỉ phạt tiền. Nói cách khác, tòa có thể vừa phán tù vừa phạt tiền, cũng có thể chỉ phạt tiền. Gây tổn thất đặc biệt lớn, hoặc có tình tiết đặc biệt nặng khác, thì bị phán 3 đến 7 năm kèm phạt tiền. Công an bắt đầu lập án truy tố khi tổn thất kinh tế trực tiếp trên 50 vạn nhân dân tệ. Nếu ngay từ đầu người vay đã không định trả, rồi dùng lý do dự án thu hút vốn bịa ra, hợp đồng kinh tế giả, giấy tờ chứng minh giả hay giấy chứng nhận quyền sở hữu giả để lừa khoản vay, thì đó là tội lừa đảo vay vốn. Với tội này, lừa đến 5 vạn nhân dân tệ là đã lập án, mức phạt là tù dưới 5 năm kèm phạt 2 vạn đến 20 vạn nhân dân tệ. Số tiền lớn hoặc có tình tiết nặng khác thì bị phán 5 đến 10 năm, đặc biệt lớn thì từ trên 10 năm đến chung thân. Ai giả mạo, tẩy sửa, mua bán công văn, giấy tờ, con dấu của cơ quan nhà nước thì bị phán tù dưới 3 năm, tình tiết nặng thì 3 đến 10 năm. Vụ án chính thức: một băng 126 người ở 16 tỉnh thành đóng gói người không có việc làm thành "khách hàng chất lượng", rồi lừa vay hơn 3.000 vạn nhân dân tệ tại hơn 80 điểm giao dịch ngân hàng. Những "hồ sơ trắng" (người chưa có lịch sử tín dụng) đứng ra vay được lĩnh hoa hồng bằng ba phần mười số tiền vay. Viện kiểm sát truy tố 105 "hồ sơ trắng". Trong 80 người đã bị xử sơ thẩm năm 2026, 76 người bị phán theo tội lừa đảo vay vốn, từ 1 năm 4 tháng đến 6 năm 6 tháng kèm phạt tiền. Có 4 người khác rút tiền mặt thay băng nhóm, nên bị phạt tổng hợp hai tội lừa đảo vay vốn và rửa tiền (thời hạn của hai tội cộng chung), với mức án 2 năm 4 tháng đến 7 năm 6 tháng (cả nước TQ). Tội lừa lấy khoản vay trong mục này áp theo văn bản Tu chính án hình sự (XI) từ tháng 3/2021.

Nhặt được đồ người khác làm rơi thì phải trả cho chủ, báo ngay để chủ đến nhận, hoặc giao cho công an hay cơ quan khác. Ai giữ đồ người khác bỏ quên để dùng, giá trị đến mức "lớn" mà không chịu trả ra, thì phạm tội chiếm đoạt, bị phán tù dưới 2 năm; số tiền lớn thì phán 2 đến 5 năm. Nhặt thẻ tín dụng của người khác rồi đem ra ATM dùng thuộc trường hợp "mạo dùng thẻ tín dụng của người khác"; đủ mức tội thì bị xử theo tội lừa đảo thẻ tín dụng. Theo giải thích năm 2004 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, "thẻ tín dụng" trong luật hình sự là thẻ thanh toán điện tử do ngân hàng và các tổ chức tài chính phát hành, có toàn bộ hoặc một phần các chức năng: thanh toán tiêu dùng, vay tín dụng, chuyển khoản thanh toán, rút tiền mặt. Vì vậy thẻ ngân hàng thông thường có rút tiền mặt cũng nằm trong phạm vi này. Mức phạt như sau: số lớn phán dưới 5 năm, kèm phạt 2 vạn đến 20 vạn nhân dân tệ; số lớn đặc biệt hoặc có tình tiết nặng khác phán 5 đến 10 năm, kèm phạt 5 vạn đến 50 vạn nhân dân tệ (cả nước TQ)

Ai lừa lấy tài sản của người khác hay của nhà nước, số tiền lớn, thì bị phán tù dưới 3 năm, kèm phạt tiền hoặc chỉ phạt tiền. Nói cách khác, tòa có thể vừa phán tù vừa phạt tiền, cũng có thể chỉ phạt tiền. Số tiền rất lớn, hoặc có tình tiết nặng khác, thì bị phán 3 đến 10 năm kèm phạt tiền. Số tiền đặc biệt lớn, hoặc có tình tiết đặc biệt nặng khác, thì bị phán trên 10 năm hoặc chung thân, kèm phạt tiền hoặc tịch thu tài sản. Ba mức "lớn", "rất lớn", "đặc biệt lớn" do từng tỉnh tự định chuẩn địa phương trong khoảng sau: lớn là từ 3.000 đến trên 10.000 nhân dân tệ; rất lớn là từ 3 vạn đến trên 10 vạn; đặc biệt lớn là trên 50 vạn. Ai dạy cách cho người khác, bán "giáo trình", thì bị xử theo tội truyền dạy phương pháp phạm tội: phán dưới 5 năm, tình tiết nặng phán 5 đến 10 năm, đặc biệt nặng phán trên 10 năm hoặc chung thân. Người mua bán số điện thoại, mã xác nhận ở các khâu trên dưới bị xử theo tội xâm phạm thông tin cá nhân công dân, phán dưới 3 năm, đặc biệt nặng phán 3 đến 7 năm. Dùng tài khoản hàng loạt, hệ thống tự đổi địa chỉ mạng, và nền tảng nhận mã tin nhắn hàng loạt vốn đã bị Điều 14 Luật Chống lừa đảo viễn thông và mạng cấm rõ. Việc mua bán, cho thuê, cho mượn trái phép thẻ điện thoại và tài khoản mạng, hay giúp người khác qua xác thực tên thật, nằm trong Điều 31. Vi phạm Điều 14 thì bị tịch thu toàn bộ tiền kiếm được và phạt thêm gấp 1 đến 10 lần số đó; nếu không kiếm được, hoặc kiếm chưa đến 5 vạn, thì phạt dưới 50 vạn nhân dân tệ, tình tiết nặng còn bị tạm giữ dưới 15 ngày. Vi phạm Điều 31 thì cũng bị phạt gấp 1 đến 10 lần; không kiếm được hoặc kiếm chưa đến 2 vạn thì phạt dưới 20 vạn, tình tiết nặng cũng bị tạm giữ dưới 15 ngày. Ai tham gia lừa đảo viễn thông mạng nhưng chưa đến mức phán tù thì bị tạm giữ 10 đến 15 ngày; tiền kiếm được bị tịch thu và phạt thêm gấp 1 đến 10 lần; không kiếm được hoặc chưa đến 1 vạn thì phạt dưới 10 vạn. Vụ án chính thức một: tài xế giao hàng Lưu mỗ mỗ mua số điện thoại ảo giá 0,1 nhân dân tệ một số để đăng ký người dùng mới của một nền tảng. Anh ta lĩnh phiếu người mới "đủ 29 giảm 15" để đặt đơn, rồi bán lại hàng cho tiểu thương lấy tiền mặt; anh ta còn dùng số ảo mời chéo nhau để lĩnh tiền thưởng 2 đến 20 nhân dân tệ. Anh ta và tài xế Đàm mỗ mỗ lần lượt lừa được hơn 9 vạn và hơn 7 vạn nhân dân tệ. Viện kiểm sát quận Dương Phố, Thượng Hải truy tố 12 người theo tội lừa đảo, tòa phán từ 3 năm 6 tháng đến tù giam ngắn hạn 3 tháng. Vụ án chính thức hai: Vương mỗ lợi dụng độ trễ giữa lúc cửa hàng mạng hoàn tiền và lúc thu hồi xu quay thưởng ảo. Người này hoàn tiền 1.156 đơn, lấy đi 224 mô hình đồ chơi trị giá hơn 24,9 vạn nhân dân tệ, rồi còn bán lấy tiền trên nền tảng đồ cũ. Tòa phán người này 3 năm tù theo tội lừa đảo, hưởng án treo 4 năm, kèm phạt 3 vạn nhân dân tệ. Trong thời gian xét xử, người này đã trả lại tang vật và nộp trước tiền phạt, tổng cộng 33 vạn nhân dân tệ. Vụ án chính thức ba: phiếu ưu đãi người dùng mới và tiền trợ cấp tài xế của một nền tảng gọi xe bị lừa lấy bằng chiêu "tự gọi xe, tự nhận chuyến" chạy đơn giả. Vụ này liên quan 19 tỉnh, hơn 70 thành phố, số tiền hơn 200 vạn nhân dân tệ. Viện kiểm sát quận Long Thành, Triều Dương, Liêu Ninh truy tố 163 người, tất cả đều bị phán có tội. Hai phạm chính là Hoàng mỗ và Sái mỗ bị phạt tổng hợp các tội lừa đảo, xâm phạm thông tin cá nhân công dân, truyền dạy phương pháp phạm tội (thời hạn của mấy tội cộng chung), mỗi người 3 năm 6 tháng. Có 34 tòng phạm tình tiết nhẹ được viện kiểm sát quyết định không truy tố, nhưng vẫn bị chuyển cho công an xử phạt hành chính (cả nước TQ)

Ai vứt đồ từ tầng lầu hay chỗ cao khác xuống, chỉ cần có nguy cơ làm người bị thương, làm hỏng tài sản hay nguy hại an toàn công cộng, thì có thể bị tạm giữ dưới 5 ngày hoặc phạt dưới 1.000 nhân dân tệ. Tình tiết nặng thì bị tạm giữ 10 đến 15 ngày và có thể bị phạt thêm dưới 1.000 nhân dân tệ. Nặng đến mức phạm tội vứt đồ từ trên cao thì bị phán tù dưới 1 năm, kèm phạt tiền hoặc chỉ phạt tiền. Nói cách khác, tòa có thể vừa phán tù vừa phạt tiền, cũng có thể chỉ phạt tiền. Làm người bị thương hay chết thì bị xử theo tội nặng hơn. Vụ án chính thức: Lý mỗ Thần say rượu ở tầng 21, ném chai rượu rỗng và cốc thủy tinh xuống sân tập phía dưới, trúng một học sinh 13 tuổi gây thương nặng cấp hai; người này bị phán 10 năm theo tội dùng phương thức nguy hiểm gây hại an toàn công cộng. Chu mỗ từ tầng 32 ném 8 cục gạch vào đám đông làm chết 1 người; năm 2024, Tòa án nhân dân tối cao phê chuẩn án tử hình (cả nước TQ)

Ai không có giấy phép mà cầm giữ, cất giấu súng thì bị phán tù dưới 3 năm, tình tiết nặng thì 3 đến 7 năm. Súng không chuẩn, không bắn được đạn chế tạo chuẩn, chỉ cần tỷ năng lượng đầu nòng lớn hơn hoặc bằng 1,8 jun/cm² thì đều bị nhận định là súng. Tỷ năng lượng đầu nòng là năng lượng trên mỗi cm² mà viên đạn mang theo lúc rời nòng. Không ít súng bi sắt, súng hơi mua qua mạng vượt con số này. Từ 2018, Tòa án nhân dân tối cao và Viện kiểm sát nhân dân tối cao yêu cầu xét riêng súng hơi có tỷ năng lượng tương đối thấp. Với loại này, phải đánh giá tổng hợp ngoại hình, chất liệu, giá cả, công dụng, người đó có biết hay không, rồi mới quyết định có định tội hay không. Vụ án chính thức: vợ chồng Triệu mỗ mỗ bán "súng đồ chơi" ở chợ, bị thu 43 khẩu, trong đó 18 khẩu qua giám định đạt chuẩn súng. Vì không có đủ chứng cứ chứng minh họ biết đó là súng, viện kiểm sát quyết định không truy tố do chứng cứ còn nghi vấn (cả nước TQ)

Bay khi chưa đăng ký tên thật thì bị buộc sửa, có thể bị phạt dưới 200 nhân dân tệ, tình tiết nặng thì phạt 2.000 đến 2 vạn nhân dân tệ. Chưa được phê duyệt mà bay drone siêu nhẹ, nhẹ, nhỏ trong không phận quản chế thì bị buộc ngừng bay, có thể bị phạt dưới 500 nhân dân tệ. Với lỗi này, tình tiết nặng thì bị tịch thu drone và phạt 1.000 đến 1 vạn nhân dân tệ. Ai bay vi phạm quy định quản lý không phận, tình tiết tương đối nặng, thì bị tạm giữ 5 đến 10 ngày. Vụ án chính thức: Lý mỗ mỗ trả tiền để phá giới hạn độ cao, đưa drone lên gần 3.000 mét chụp tầng mây rồi đăng lên mạng, bị tạm giữ 5 ngày. Trương mỗ mỗ phá giới hạn độ cao và khu cấm bay giúp người khác hơn 20 lượt máy, kiếm hơn 1,5 vạn nhân dân tệ. Người này bị định tội cung cấp chương trình, công cụ xâm nhập, khống chế trái phép hệ thống thông tin máy tính, bị phán 6 tháng, án treo 1 năm, kèm phạt tiền (cả nước TQ, từ tháng 1/2024)

Ai nhìn lén, chụp lén, nghe lén, phát tán chuyện riêng tư của người khác thì bị tạm giữ dưới 5 ngày hoặc phạt dưới 1.000 nhân dân tệ; tình tiết tương đối nặng thì bị tạm giữ 5 đến 10 ngày và có thể bị phạt thêm dưới 1.000 nhân dân tệ. Ai dùng trái phép thiết bị chuyên dụng nghe lén, chụp lén, gây hậu quả nặng, thì bị phán tù dưới 2 năm. Thiết bị chuyên dụng nghe lén, chụp lén là loại thiết bị làm ra chỉ để nghe lén, chụp lén. Vụ án chính thức: Nhan mỗ Bình và Nhan mỗ Kiến mua thiết bị chụp lén qua mạng, lắp vào nhiều phòng của ba khách sạn để chụp lén từ xa, lần lượt bị phán 1 năm 3 tháng và 1 năm. Bộ luật Dân sự TQ, điều 1.033 còn quy định thêm: trừ khi luật có quy định khác hoặc người đó đồng ý rõ ràng, không ai được "vào, chụp, nhìn trộm không gian riêng tư như nhà ở, phòng khách sạn", cũng không được "chụp, nhìn trộm, nghe lén, công khai hoạt động riêng tư của người khác" (cả nước TQ)

Ai vì kiếm tiền mà tạo điều kiện cho người khác đánh bạc, hoặc tham gia đánh bạc với tiền cược lớn, thì bị tạm giữ dưới 5 ngày hoặc phạt dưới 1.000 nhân dân tệ; tình tiết nặng thì bị tạm giữ 10 đến 15 ngày, kèm phạt 1.000 đến 5.000 nhân dân tệ. Ai vì kiếm tiền mà tụ tập người đánh bạc, hoặc sống bằng cờ bạc, thì bị phán tù dưới 3 năm kèm phạt tiền. Mở sòng bạc thì bị phán tù dưới 5 năm kèm phạt tiền, tình tiết nặng thì 5 đến 10 năm (cả nước TQ)

Ai ăn động vật hoang dã được nhà nước bảo vệ trọng điểm, hoặc đi mua để ăn, thì bị tịch thu đồ và phạt gấp 2 đến 20 lần giá trị của nó. Không có giấy phép mà nhân giống động vật hoang dã được nhà nước bảo vệ trọng điểm thì bị tịch thu và phạt gấp 1 đến 10 lần. Ai mua, vận chuyển, bán trái phép động vật hoang dã quý hiếm, nguy cấp được nhà nước bảo vệ trọng điểm và các chế phẩm của chúng thì bị phán tù dưới 5 năm kèm phạt tiền; với tội này, tình tiết nặng bị phán 5 đến 10 năm, đặc biệt nặng bị phán trên 10 năm. Ai vì ăn mà săn bắt, mua, vận chuyển, bán động vật hoang dã trên cạn khác, tình tiết nặng, thì bị phán tù dưới 3 năm. Vụ án chính thức: ba người nuôi, trong đó có Vương mỗ, bán hơn 40 con vẹt mặt hồng Fischer do người nhân giống (động vật bảo vệ cấp hai quốc gia của TQ), tổng giá chưa đến 400 nhân dân tệ; năm 2021 viện kiểm sát quyết định không truy tố. Từ 2022, Tòa án nhân dân tối cao và Viện kiểm sát nhân dân tối cao nói rõ: loài có kỹ thuật nhân giống đã chín muồi, đã thành quy mô, được mua bán, vận chuyển để làm thú cưng thì thường không xử theo tội. Thực vật hoang dã cũng có một tội riêng. Ai khai thác trái phép hoặc phá hủy thực vật được nhà nước bảo vệ trọng điểm, hoặc thu mua, vận chuyển, chế biến, bán các cây này và sản phẩm của chúng, đều bị tính là phạm tội này. Bị phán tù dưới 3 năm kèm phạt tiền; tình tiết nặng thì 3 đến 7 năm. Giải thích của Tòa án nhân dân tối cao năm 2023 quy định ngưỡng: thực vật cấp một quốc gia 1 cây, cấp hai 2 cây, hoặc giá trị từ 20.000 nhân dân tệ trở lên, là đủ định tội. Cấp một 5 cây, cấp hai 10 cây, hoặc giá trị từ 200.000 nhân dân tệ trở lên, thì là tình tiết nặng. Người mua chỉ bị tính khi biết rõ cây đó bị đào trái phép. Theo danh mục năm 2021, tất cả các loài 崖柏 và chi thông đỏ (红豆杉属) thuộc cấp một. Tất cả các loài thuộc chi lan (兰属) thuộc cấp hai, gồm lan xuân (春兰), lan huệ (蕙兰) và lan liên biện (莲瓣兰). Trong chi lan, chỉ có 兔耳兰 không có tên trong danh mục; 美花兰 và 文山红柱兰 thuộc cấp một. Đào về nhà trồng lại cũng bị định tội khai thác trái phép; khi lượng hình, tòa sẽ tính đến việc đó là trồng lại. Cây do người trồng nhân tạo thì không tính, trừ cây cổ thụ và danh mộc (古树名木). Vụ án chính thức: một người ở Nam Chiêu, Hà Nam, năm 2022 đào 3 cây lan dại trên sườn núi rồi đăng video định bán. Người này bị phán câu lưu 6 tháng, án treo 10 tháng, phạt tiền 3.000 nhân dân tệ. Một nhóm ở Tùy Châu, Hồ Bắc, đào hơn 30.000 cây lan xuân và lan huệ dại trong hơn 2 năm. Năm 2025, một người trong nhóm bị phán 1 năm 7 tháng, án treo 2 năm (cả nước TQ)

Ai hạn chế trái phép tự do thân thể của người khác, tự ý xông vào nhà người khác, hoặc khám người trái phép, thì bị tạm giữ 10 đến 15 ngày, kèm phạt 1.000 đến 2.000 nhân dân tệ; tình tiết tương đối nhẹ thì tạm giữ 5 đến 10 ngày, kèm phạt dưới 1.000 nhân dân tệ. Tội giam giữ trái phép bị phán tù dưới 3 năm, tù giam ngắn hạn (giam thời gian ngắn), quản chế (không giam nhưng hạn chế đi lại) hoặc tước quyền chính trị. Làm người bị thương nặng thì phán 3 đến 10 năm, làm chết người thì phán trên 10 năm. Giữ người, nhốt người để đòi nợ cũng bị phạt theo đúng bộ quy định này, dù khoản nợ là thật (cả nước TQ)

Ai cho người khác thuê, mượn, hay chuyển nhượng căn cước cư dân của mình thì bị cảnh cáo kèm phạt dưới 200 nhân dân tệ. Ai mạo dùng căn cước người khác, hoặc dùng căn cước lừa mà có, thì bị phạt 200 đến 1.000 nhân dân tệ hoặc tạm giữ dưới 10 ngày. Mua, bán, dùng căn cước giả mạo hay bị sửa đổi cũng chịu mức này. Có những trường hợp mà quy định nhà nước bắt buộc phải xuất trình giấy tờ tùy thân. Trong những trường hợp đó, ai dùng giấy tờ giả mạo, sửa đổi hay lấy trộm của người khác để dùng, tình tiết nặng, thì bị xử hình sự. Giấy tờ ở đây gồm căn cước, hộ chiếu, thẻ xã hội, bằng lái... Mức phạt là tù giam ngắn hạn (giam thời gian ngắn) hoặc quản chế (không giam nhưng hạn chế đi lại), kèm phạt tiền hoặc chỉ phạt tiền, nghĩa là có thể vừa phán tù vừa phạt tiền, cũng có thể chỉ phạt tiền (cả nước TQ)

Ai cản trở nhân viên cơ quan nhà nước đang thi hành công vụ theo luật thì bị cảnh cáo hoặc phạt dưới 500 nhân dân tệ; tình tiết nặng thì bị tạm giữ 5 đến 10 ngày và có thể bị phạt thêm dưới 1.000 nhân dân tệ. Cản trở cảnh sát nhân dân thì bị phạt nặng hơn. Ai dùng bạo lực tấn công cảnh sát nhân dân đang thi hành chức vụ theo luật thì bị phán tù dưới 3 năm. Dùng súng, dao thuộc diện quản chế, lái xe đâm hay cách khác nguy hại nặng đến an toàn thân thể cảnh sát thì bị phán 3 đến 7 năm. Cắn xé, tát, đá đấm, quật ngã, ném đồ mà gây thương nhẹ trở lên thì mới tính là "tấn công bạo lực"; những kiểu kháng cự thông thường như hất tay, giằng ra, đạp chân thì không tính (cả nước TQ)

Ai quan hệ tình dục với con nít chưa đủ 14 tuổi thì bị xử theo tội hiếp dâm và phạt nặng, khung cơ bản 3 đến 10 năm. Theo định hướng của Tòa án nhân dân tối cao, ai dùng bạo lực, uy hiếp hay thủ đoạn cưỡng ép khác thì dù biết hay không biết đối phương là con nít, đều bị định tội hiếp dâm. Nếu không dùng thủ đoạn cưỡng ép, với người chưa đủ 12 tuổi thì đều nhận định là "lẽ ra phải biết". Với người 12 đến 14 tuổi, nếu từ phát triển cơ thể, lời nói cử chỉ, trang phục mà nhìn ra có thể là con nít nhưng vẫn ra tay, thì nhận định là "biết rõ". Ngoại lệ "thật sự không biết" được xét rất chặt (cả nước TQ)

Ai đánh người hoặc cố ý gây thương tích thì bị tạm giữ 5 đến 10 ngày, kèm phạt 500 đến 1.000 nhân dân tệ. Đánh theo nhóm, đánh người khuyết tật, phụ nữ có thai, người già, trẻ em, đánh nhiều lần hoặc một lần đánh nhiều người thì bị tạm giữ 10 đến 15 ngày, kèm phạt 1.000 đến 2.000 nhân dân tệ. Đánh người bị thương nhẹ là phạm tội cố ý gây thương tích, bị phán tù dưới 3 năm, tù giam ngắn hạn (giam thời gian ngắn) hoặc quản chế (không giam nhưng hạn chế đi lại). Đánh người bị thương nặng thì bị phán 3 đến 10 năm. Về dân sự, người đánh còn phải đền phí chữa trị, phí mất công làm (tiền ít kiếm được vì phải nghỉ việc), phí chăm sóc, phí đi lại, phụ cấp ăn uống khi nằm viện, phí dinh dưỡng; đánh người thành tàn tật thì đền thêm tiền bồi thường khuyết tật. Tiền bồi thường khuyết tật bằng thu nhập khả dụng bình quân đầu người của cư dân thành thị năm trước, tại nơi tòa xét xử, nhân 20 năm; người bị thương trên 60 tuổi thì cứ thêm một tuổi trừ một năm, trên 75 tuổi thì tính 5 năm. Năm 2022, cơ quan kiểm sát cả nước thụ lý hơn 7 vạn vụ thương nhẹ, phần lớn do tranh chấp hôn nhân, gia đình, láng giềng hoặc sự việc ngẫu nhiên gây ra. Vụ án điển hình của Viện kiểm sát nhân dân tối cao: Lư mỗ đánh gãy ba xương sườn của đối phương (thương nhẹ cấp hai), đền 11,3 vạn nhân dân tệ để đạt hòa giải mới được không truy tố; Thạch mỗ đánh gãy xương quay của đối phương (thương nhẹ cấp hai), không đền, bị phán tù mười tháng (cả nước TQ, Luật Xử phạt vi phạm quản lý trị an thi hành từ ngày 1/1/2026)

Điều 240 Bộ luật Hình sự viết: "buôn bán phụ nữ, trẻ em, phạt tù có thời hạn từ năm năm đến mười năm, kèm phạt tiền"; có tình tiết nặng thì phạt tù có thời hạn trên mười năm hoặc chung thân, kèm phạt tiền hoặc tịch thu tài sản; "tình tiết đặc biệt nặng, phạt tử hình, kèm tịch thu tài sản". Mục 17 của "Ý kiến về trừng trị theo luật tội buôn bán phụ nữ trẻ em" nói cách phân biệt bán con ruột với gửi nuôi trong dân gian. Chuẩn để phán đoán là "then chốt nằm ở người làm có mục đích kiếm lời bất hợp pháp không", nghĩa là xem người đó có định kiếm tiền từ việc này hay không. Có ba trường hợp có thể bị nhận định là bán con ruột và định tội theo tội buôn bán phụ nữ, trẻ em. Một là "coi sinh con là thủ đoạn kiếm lời bất hợp pháp, sinh xong liền bán con". Hai là "biết rõ bên kia không có mục đích nuôi dưỡng, hoặc căn bản không xét bên kia có mục đích nuôi dưỡng không, vì thu tiền mà 'giao' con cho người". Ba là "vì thu tiền lớn rõ ràng không thuộc 'phí dinh dưỡng' 'phí cảm ơn' mà 'giao' con cho người". Ngược lại, người không vì kiếm tiền, thật sự vì khó khăn cuộc sống mà tự gửi con cho người khác nuôi, chỉ thu ít phí dinh dưỡng, phí cảm ơn, thì thuộc gửi nuôi dân gian, không bị định tội buôn bán. Tiếp theo là Điều 261 Bộ luật Hình sự, nói về tội bỏ rơi. Nguyên văn: "với người già cả, nhỏ tuổi, đau bệnh hoặc người khác không có năng lực sống độc lập, có nghĩa vụ nuôi dưỡng mà từ chối nuôi, tình tiết ác liệt, phạt tù có thời hạn dưới năm năm, tù giam ngắn hạn hoặc quản chế". Điều 1.094 Bộ luật Dân sự quy định chỉ ba loại người được đứng ra gửi nuôi: người giám hộ của trẻ mồ côi, cơ sở phúc lợi trẻ em, và cha mẹ ruột có khó khăn đặc biệt không nuôi nổi con. Điều 1.105 viết: "nhận nuôi phải đăng ký với bộ phận dân chính chính quyền nhân dân cấp huyện trở lên; quan hệ nhận nuôi thành lập từ ngày đăng ký"

Điều 198 Bộ luật Hình sự liệt kê năm trường hợp. (1) Người mua bảo hiểm cố ý bịa ra đối tượng bảo hiểm, dựng một đối tượng căn bản không tồn tại. (2) Người mua bảo hiểm, người được bảo hiểm hoặc người thụ hưởng bịa nguyên nhân giả cho sự cố bảo hiểm đã xảy ra, hoặc phóng đại mức tổn thất. (3) Bịa ra sự cố bảo hiểm chưa từng xảy ra. (4) Người mua bảo hiểm, người được bảo hiểm cố ý gây ra sự cố bảo hiểm làm tổn thất tài sản. (5) Người mua bảo hiểm, người thụ hưởng cố ý làm người được bảo hiểm chết, tàn tật hay mắc bệnh. Số tiền lớn thì bị phán tù dưới 5 năm hoặc tù giam ngắn hạn, kèm phạt 1 vạn đến 10 vạn nhân dân tệ; số tiền rất lớn hoặc có tình tiết nặng khác thì phán 5 đến 10 năm, kèm phạt 2 vạn đến 20 vạn nhân dân tệ; số tiền đặc biệt lớn hoặc có tình tiết đặc biệt nặng khác thì phán trên 10 năm, kèm phạt 2 vạn đến 20 vạn nhân dân tệ hoặc tịch thu tài sản. Khoản cuối của điều này nói về người giúp: người giám định sự cố bảo hiểm, người làm chứng, người định giá tài sản. Nếu họ cố ý cấp giấy tờ chứng minh giả, tạo điều kiện cho người khác lừa bảo hiểm, họ bị xử là đồng phạm lừa đảo bảo hiểm và bị định tội chung với người lừa. Thợ sửa xe không nằm trong ba nhóm trên, nhưng nếu thỏa thuận làm giả cùng bạn thì vẫn bị coi là đồng phạm. Điều 25 Bộ luật Hình sự: "Đồng phạm là việc hai người trở lên cùng cố ý phạm tội". Tòa án Xương Bình, Bắc Kinh, thông báo năm 2021 rằng các vụ lừa đảo bảo hiểm xe cơ giới được xét xử từ 2019 "lấy đồng phạm làm chủ đạo, xưởng sửa xe là ngành trọng điểm để gây án". Điều 27 Luật Bảo hiểm quy định: không xảy ra sự cố bảo hiểm mà nói dối là có thì công ty bảo hiểm có quyền hủy hợp đồng và không hoàn phí bảo hiểm. Người dùng tài liệu chứng minh giả mạo, sửa đổi, hoặc bịa nguyên nhân sự cố, phóng đại mức tổn thất, thì công ty bảo hiểm không đền phần khai thêm. Phần đã đền ra phải trả lại hoặc bồi thường. Vụ án: trong vụ Trương mỗ Tùng ở Tuyên Thành, An Huy, 8 người gồm Vương mỗ Tín bị phán tù có thời hạn theo tội lừa đảo bảo hiểm, từ 4 năm đến 2 năm, đều kèm phạt 1 vạn nhân dân tệ. Vụ này còn kéo ra một vụ kiện giả. Công ty bảo hiểm thẩm định tổn thất 2 vạn nhân dân tệ, nhưng người trong cuộc giả mạo thỏa thuận chuyển nhượng xe để có tư cách khởi kiện rồi đi kiện, và tòa phán đền hơn 7 vạn nhân dân tệ; bản án dân sự đã có hiệu lực này bị hủy qua tái thẩm ngày 26/9/2019. "Biện pháp công tác chống gian lận bảo hiểm" yêu cầu kiểm chứng thông tin rủi ro ở cả hai đầu bán hợp đồng và đền tiền (đầu bảo hiểm và đầu bồi thường). Văn bản này còn yêu cầu thử xây dựng nền tảng thông tin chống gian lận dùng chung cho nhiều loại bảo hiểm trong ngành, cùng trung tâm tình báo chống gian lận. Các nền tảng này tập trung sàng lọc dữ liệu nghi gian lận, giao manh mối cho hiệp hội ngành, tổ chức chống gian lận và công ty bảo hiểm kiểm tra; nghi có tội phạm thì báo ngay cho cơ quan công an. Cục Giám sát quản lý tài chính nhà nước và chi nhánh phải cùng cơ quan công an, viện kiểm sát nhân dân, tòa án nhân dân xây dựng cơ chế nối giữa xử lý hành chính và tư pháp hình sự (cả nước TQ, ban hành ngày 31/7/2024)

Điều 5 "Điều lệ hiến và ghép nội tạng người" viết: "tổ chức hay cá nhân nào cũng không được mua bán nội tạng người dưới bất cứ hình thức nào, không được làm hoạt động liên quan mua bán nội tạng người". Điều 10: "tổ chức hay cá nhân nào cũng không được lấy nội tạng sống của công dân chưa đủ 18 tuổi để ghép". Điều 11: "người nhận nội tạng sống giới hạn trong vợ chồng, huyết thống trực hệ hoặc huyết thống bàng hệ trong ba đời của người hiến". Điều 37 quy định cách phạt việc mua bán nội tạng. Ai mua bán nội tạng hoặc làm hoạt động liên quan đến mua bán nội tạng thì bị cơ quan y tế của chính quyền nhân dân địa phương cấp huyện trở lên tra xử. Trước hết, cơ quan này tịch thu thu nhập trái luật, nghĩa là thu hết tiền kiếm được từ giao dịch đó; rồi phạt gấp 10 đến 20 lần số tiền giao dịch. Nhân viên y tế tham gia thì bị thu hồi chứng chỉ hành nghề và bị cấm làm dịch vụ y tế suốt đời; nếu đã thành tội thì bị truy cứu trách nhiệm hình sự (cả nước TQ, thi hành từ ngày 1/5/2024, "Điều lệ ghép nội tạng người" cũ đồng thời bị bãi bỏ). Điều 234-1 Bộ luật Hình sự: "tổ chức người khác bán nội tạng, phạt tù có thời hạn dưới năm năm, kèm phạt tiền; tình tiết nặng, phạt tù có thời hạn trên năm năm, kèm phạt tiền hoặc tịch thu tài sản". Còn ba trường hợp bị định tội và xử phạt theo Điều 234, Điều 232 Bộ luật Hình sự. Một là lấy nội tạng của người khi chưa được người đó đồng ý. Hai là lấy nội tạng của người chưa đủ 18 tuổi. Ba là ép hoặc lừa người khác hiến nội tạng. Mấy trường hợp này bị xử theo tội cố ý gây thương tích hoặc cố ý giết người. Vụ án một: vụ Trịnh Vĩ cùng 15 người do Tòa án nhân dân trung cấp số một Bắc Kinh xử chung thẩm ngày 20/8/2014, liên quan 51 quả thận, số tiền trong vụ hơn 1.034 vạn nhân dân tệ. Người bán thận (nguồn hiến) "đổi lại chỉ là thù lao không đồng đều từ 2 vạn đến 2,5 vạn nhân dân tệ". Phía bệnh nhân chờ thận (phía nhận) trả giá "trước kia một quả thận 18 vạn hoặc 19 vạn, sau là 21 vạn hoặc 22 vạn". Điểm lấy thận là một tòa nhà bốn tầng thuê 7.500 nhân dân tệ một tháng; y tá trưởng của băng khai rằng chỗ đó "bẩn không chịu được, đến thiết bị cấp cứu cũng không có". Người tổ chức là Trịnh Vĩ bị phán 12 năm tù theo tội tổ chức bán nội tạng, 14 người còn lại bị phán từ 3 năm rưỡi đến 9 năm. Vụ án hai: vụ "thiếu niên bán thận mua iPhone" do Viện kiểm sát nhân dân tối cao công bố. Tối 28/4/2011, Vương mỗ 17 tuổi bị cắt thận phải ở Sâm Châu. Chỗ mổ là một khoa do người bao thầu trong một bệnh viện không có tư cách ghép tạng cung cấp. Ngày 2/5, lúc xuất viện, Vương mỗ nhận 2,2 vạn nhân dân tệ, còn phía nhận đã trả cho môi giới 15 vạn nhân dân tệ và 1 vạn đô la Mỹ; phạm chính thu lời hơn 5,6 vạn nhân dân tệ. Sau mổ, Vương mỗ bị suy thận không hoàn toàn, "thương tình cấu thành thương nặng, tàn tật cấp ba"

Điều 78 "Luật Xử phạt vi phạm quản lý trị an": người mại dâm, mua dâm bị phạt tạm giữ từ mười ngày đến mười lăm ngày, có thể kèm phạt dưới năm nghìn nhân dân tệ; tình tiết nhẹ thì phạt tạm giữ dưới năm ngày hoặc phạt dưới một nghìn nhân dân tệ. Người kéo khách, mời mua dâm ở nơi công cộng bị phạt tạm giữ dưới năm ngày hoặc phạt dưới một nghìn nhân dân tệ. Điều 79: người dụ dỗ, chứa chấp, giới thiệu người khác mại dâm bị phạt tạm giữ từ mười ngày đến mười lăm ngày, có thể kèm phạt dưới năm nghìn nhân dân tệ; tình tiết nhẹ thì phạt tạm giữ dưới năm ngày hoặc phạt từ một nghìn đến hai nghìn nhân dân tệ. Điều 87 nói về nhân viên của khách sạn, nhà hàng, cơ sở văn hóa giải trí, hãng taxi... Khi cơ quan công an tra xử hoạt động mại dâm, mua dâm, ai trong số họ báo tin cho người vi phạm pháp luật, phạm tội, hoặc tạo điều kiện khác cho các hoạt động trên, thì bị phạt tạm giữ từ mười ngày đến mười lăm ngày. Điều 360 Bộ luật Hình sự quy định tội truyền bệnh tình dục. Ai biết rõ mình mắc giang mai, lậu hay bệnh tình dục nặng khác mà vẫn mại dâm, mua dâm thì bị phạt tù có thời hạn dưới năm năm, tù giam ngắn hạn hoặc quản chế, kèm phạt tiền (cả nước TQ, Luật Xử phạt vi phạm quản lý trị an thi hành từ ngày 1/1/2026)

Trước hết là phần dân sự. Trong các quyền mà Luật Quyền tác giả dành cho tác giả có quyền dịch, là quyền chuyển tác phẩm từ một thứ chữ sang thứ chữ khác. Còn có quyền truyền bá trên mạng thông tin, là quyền đưa tác phẩm lên mạng để công chúng xem được ở bất cứ lúc nào, nơi nào. Dịch tác phẩm của người khác khi chưa được phép là xâm phạm. Đưa tác phẩm lên mạng khi chưa được phép cũng là xâm phạm. Người xâm phạm phải ngừng hành vi và bồi thường thiệt hại. Chỉ khi dùng tác phẩm người khác đã công bố cho việc học tập, nghiên cứu hay thưởng thức của riêng cá nhân thì bạn không cần xin phép, không cần trả tiền. Tiền bồi thường tính trước hết theo thiệt hại thực tế của người có quyền, hoặc theo số tiền bạn kiếm được. Hai cách đều không tính ra thì tòa án định trong khoảng từ 500 đến 500 vạn nhân dân tệ. Nếu cố ý xâm phạm và tình tiết nghiêm trọng, tòa có thể phán gấp 1 đến 5 lần. Khoản chi hợp lý mà người có quyền bỏ ra để ngăn việc xâm phạm cũng do bạn cùng bồi thường. Tiếp đến là phần hình sự. Điều 217 Bộ luật Hình sự có một điều kiện tiên quyết là phải "vì mục đích thu lợi". Bạn vì kiếm tiền mà đưa tác phẩm của người khác lên mạng cho công chúng xem khi chưa được phép, và đạt ngưỡng quy định, thì phạm tội xâm phạm quyền tác giả. Mức phạt là tù dưới 3 năm kèm phạt tiền, hoặc chỉ phạt tiền. Mức rất lớn hoặc tình tiết đặc biệt nghiêm trọng thì bị phán 3 đến 10 năm kèm phạt tiền. Việc tính là vì kiếm tiền không chỉ gồm bán hàng. Chèn quảng cáo thu tiền trên trang web cũng tính, và thu phí đăng ký hay khoản phí khác theo kiểu hội viên cũng tính. Phí dịch vụ, phí hội viên và tiền quảng cáo thu về đều tính là thu nhập trái phép. Về ngưỡng đủ tội, chỉ cần đạt một trong các mức sau. Thu nhập trái phép từ 3 vạn nhân dân tệ trở lên. Số tiền kinh doanh trái phép từ 5 vạn nhân dân tệ trở lên; trong vụ nhóm phụ đề Nhân Nhân Ảnh Thị, số này tính bằng tổng thu từ phí hội viên, tiền quảng cáo và tiền bán ổ cứng. Tác phẩm của người khác bị truyền bá trên mạng tổng cộng từ 500 tác phẩm (bộ) trở lên. Bị tải xuống từ 1 vạn lần trở lên, hoặc bị bấm xem từ 10 vạn lần trở lên. Truyền bá theo kiểu hội viên, số hội viên đăng ký từ 1.000 người trở lên. Chưa mức nào đạt, nhưng có hai mức mà mỗi mức đạt từ một nửa trở lên thì cũng tính. Đạt 10 lần các con số này thì vào khung 3 đến 10 năm. Tiền phạt thường là 1 đến 10 lần thu nhập trái phép. Vụ án chính thức một: Lương Vĩnh Bình cùng một số người khác tải phim và phim truyền hình chưa được cấp phép từ trang web nước ngoài, tổ chức người dịch, làm phụ đề rồi đăng lên. Các phim này nằm trên trang web và ứng dụng của nhóm phụ đề Nhân Nhân Ảnh Thị, cho người ta xem trực tuyến và tải về. Trên trang có 32.824 tác phẩm chưa được cấp phép, và hơn 683 vạn hội viên. Từ tháng 1/2018 đến tháng 1/2021, nhóm thu hơn 270 vạn nhân dân tệ phí hội viên và hơn 880 vạn nhân dân tệ tiền quảng cáo. Bán ổ cứng di động chép sẵn phim, họ kiếm thêm hơn 100 vạn nhân dân tệ. Trang web treo mã QR "quyên góp", quyên là được quyền lợi hội viên. Viện kiểm sát xác định đó thực chất là thu phí hội viên dưới một cái tên khác. Ngày 22/11/2021, Lương Vĩnh Bình bị phán 3 năm 6 tháng, phạt 150 vạn nhân dân tệ. Thêm 14 người bị phán từ 1 năm 6 tháng đến 3 năm, đều hưởng án treo, bị phạt từ 4 vạn đến 35 vạn nhân dân tệ. Vụ án chính thức hai: Kha mỗ mỗ dùng phần mềm crawler (thu thập dữ liệu tự động) lấy địa chỉ phát của hơn 5 vạn bộ phim và phim truyền hình, đưa lên trang web và ứng dụng của mình cho người ta xem miễn phí. Người này chèn quảng cáo ở màn hình mở ứng dụng, thu tiền theo lượt hiển thị, kiếm hơn 35 vạn nhân dân tệ. Năm 2023 người này bị phán 3 năm tù, án treo 4 năm, phạt 40 vạn nhân dân tệ. Vụ án chính thức ba: Hoàng mỗ thuê máy chủ ngay tại nhà mình, dựng một diễn đàn tải nhạc. Người này đưa hơn 10 vạn bài hát vào 18 ổ đĩa mạng, rồi đăng liên kết trên diễn đàn. Hội viên phải nạp tiền đổi lấy xu diễn đàn mới có liên kết và mã trích xuất. Tổng số tiền hội viên nạp là hơn 50 vạn nhân dân tệ. Năm 2023 người này bị phán 3 năm tù, án treo 4 năm, phạt 55 vạn nhân dân tệ (cả nước TQ, giải thích tư pháp áp dụng từ ngày 26/4/2025)

Tiểu thuyết "Thiếu niên nơi này" của Giang Nam (phiên âm Hán-Việt của tên sách là "Thử gian đích thiếu niên") dùng tên các nhân vật trong tiểu thuyết của Kim Dung, như Quách Tĩnh, Hoàng Dung, Kiều Phong, Lệnh Hồ Xung. Sách kể chuyện những người này trong khuôn viên đại học. Khi xuất bản năm 2002, phụ đề là "đời sinh viên của anh hùng xạ điêu". Đến lúc bị kiện, sách đã có nhiều ấn bản và phát hành hơn một triệu bản. Từ năm 2016, Kim Dung kiện Giang Nam và bên xuất bản, đòi bồi thường 500 vạn nhân dân tệ. Tòa sơ thẩm cho rằng không xâm phạm quyền tác giả, vì tách khỏi tình tiết cụ thể thì riêng tên, quan hệ và tính cách nhân vật khó được coi là biểu đạt cụ thể được bảo hộ. Nhưng sơ thẩm xác định Giang Nam nhờ danh tiếng của tác phẩm gốc để thu hút độc giả, nên cấu thành cạnh tranh không lành mạnh. Tòa lấy 30% của 560 vạn nhân dân tệ nhuận bút các năm, phán bồi thường 168 vạn nhân dân tệ, thêm 20 vạn nhân dân tệ tiền luật sư. Phúc thẩm do Tòa sở hữu trí tuệ Quảng Châu xét xử, sửa án, xác định có xâm phạm quyền tác giả. Phúc thẩm cho rằng tình tiết của hai cuốn sách không giống nhau về thực chất, nghĩa là cốt truyện không bị chép. Nhưng hơn 60 nhân vật gộp lại thành "quần thể nhân vật", với tên, tính cách, quan hệ và bối cảnh đều do Kim Dung chọn và sắp xếp. Đó là biểu đạt được Luật Quyền tác giả bảo hộ, và Giang Nam đã xâm phạm quyền tác giả của bốn bộ tiểu thuyết của Kim Dung. Phụ đề cố ý gắn với "Anh hùng xạ điêu" còn cấu thành cạnh tranh không lành mạnh. Phúc thẩm phán Giang Nam ngừng cạnh tranh không lành mạnh, đăng báo để xóa bỏ ảnh hưởng, bồi thường 168 vạn nhân dân tệ và chi phí hợp lý 20 vạn nhân dân tệ. Hai công ty xuất bản và phát hành chịu trách nhiệm liên đới với 33 vạn nhân dân tệ trong số đó, nghĩa là họ phải cùng đền phần này. Phúc thẩm không phán ngừng xâm phạm, nhưng yêu cầu về sau tái bản thì trả cho người có quyền của tác phẩm gốc 30% thu nhập từ nhuận bút của bản tái bản. Sau phúc thẩm, cả hai bên đều xin Tòa án cấp cao tỉnh Quảng Đông xét tái thẩm. Ngày 19/9/2025, các bên hòa giải thành dưới sự chủ trì của tòa này. Trong thỏa thuận hòa giải, các bên đồng ý không xác định việc này là "đạo văn". Giang Nam thừa nhận lúc sáng tác thiếu kiến thức pháp luật về quyền tác giả, không xin trước phép cải biên của Kim Dung, và đã gây thiệt hại cho ông. Giang Nam đồng ý không tái bản cuốn sách nguyên dạng. Về sau nếu tái bản, anh ta không dùng tên nhân vật độc đáo và nội dung liên quan trong tác phẩm của Kim Dung. Các bên xác nhận phụ đề đó cấu thành cạnh tranh không lành mạnh. Khoản bồi thường phúc thẩm phán, Giang Nam đã trả xong. Khi biên bản hòa giải được ký nhận, bản án sơ thẩm và phúc thẩm trước đó đều hết hiệu lực pháp lý. Một vụ khác có bị đơn là tác giả bộ "Quỷ thổi đèn", Trương Mục Dã, bút danh Thiên Hạ Bá Xướng. Năm 2006, ông chuyển toàn bộ quyền tài sản trong quyền tác giả bộ tiểu thuyết này cho Công ty TNHH Công nghệ Thông tin Giải trí Huyền Đình Thượng Hải. Sau đó ông cho phép xuất bản cuốn mới "Mô Kim Hiệu Úy", trong sách có dùng tên nhân vật, quan hệ nhân vật và quy tắc đạo mộ của "Quỷ thổi đèn". Bìa sách mới dùng áp phích của phim "Tầm long quyết", bộ phim chuyển thể từ "Quỷ thổi đèn". Công ty Huyền Đình khởi kiện, đòi bồi thường 2.000 vạn nhân dân tệ. Tòa án quận Phố Đông, Thượng Hải cho rằng sách mới có tình tiết độc lập của riêng nó nên không xâm phạm quyền tác giả. Nhưng bìa sách khiến độc giả tưởng cuốn này có liên quan đến nguyên tác của "Tầm long quyết", nên cấu thành quảng cáo sai sự thật. Tòa phán hai công ty xuất bản và phát hành bồi thường 90 vạn nhân dân tệ, nhà xuất bản chịu trách nhiệm liên đới với 60 vạn nhân dân tệ trong số đó, và phúc thẩm giữ nguyên. Về điều luật: quyền cải biên là quyền thay đổi tác phẩm để tạo ra tác phẩm mới có tính độc đáo. Ai dùng tác phẩm bằng cách cải biên, dịch, chú giải mà chưa được người có quyền tác giả cho phép thì phải chịu trách nhiệm dân sự như ngừng xâm phạm, bồi thường thiệt hại (cả nước TQ)

Trước hết là Điều 38 Luật Xử phạt vi phạm quản lý trị an. Ai mang trái phép nỏ, dao găm hay dụng cụ thuộc diện quản chế khác do nhà nước quy định thì bị tạm giữ dưới 5 ngày, có thể bị phạt thêm dưới 1.000 nhân dân tệ. Tình tiết tương đối nhẹ thì bị cảnh cáo hoặc phạt dưới 500 nhân dân tệ. Mang vào nơi công cộng hay phương tiện giao thông công cộng thì bị tạm giữ 5 đến 10 ngày, có thể bị phạt thêm dưới 1.000 nhân dân tệ. Điều 130 Bộ luật Hình sự nặng hơn. Ai mang trái phép dao thuộc diện quản chế vào nơi công cộng hay phương tiện giao thông công cộng, gây nguy hại an toàn công cộng và tình tiết nghiêm trọng, thì bị phán tù dưới 3 năm. Dao nào tính là dao thuộc diện quản chế thì tiêu chuẩn xác định của Bộ Công an năm 2007 liệt kê năm loại. Loại thứ nhất là dao găm: có cán, chắn tay và rãnh máu, góc mũi dao nhỏ hơn 60 độ. Loại thứ hai là dao cạo ba cạnh. Loại thứ ba là dao lò xo có cơ cấu tự khóa, tục gọi là dao bấm. Loại thứ tư là dao có góc mũi dao nhỏ hơn 60 độ và thân dao dài hơn 150 milimét. Loại thứ năm là dao có góc mũi dao lớn hơn 60 độ và thân dao dài hơn 220 milimét. Dao võ thuật và dao quà tặng thủ công chưa mài lưỡi, mũi dao mài tròn thì không tính. Dùi cui cảnh sát là công cụ hỗ trợ của cảnh sát. Luật Cảnh sát nhân dân quy định công cụ hỗ trợ chỉ cảnh sát được giữ và sử dụng. Người khác giữ thì bị tịch thu, tạm giữ dưới 15 ngày hoặc cảnh cáo, có thể bị phạt thêm dưới 5 lần số thu nhập trái phép. Danh mục cấm mang của ngành đường sắt xếp dùi cui cảnh sát, dụng cụ phun hơi cay, thiết bị sốc điện và dụng cụ phòng vệ đều vào loại dụng cụ thuộc diện quản chế. Đi tàu thì những thứ này không được mang theo người, cũng không được gửi vận chuyển. Danh mục cấm mang của ngành vận tải đường bộ cũng xếp dụng cụ phun hơi cay và thiết bị sốc điện vào loại dụng cụ thuộc diện quản chế, đi xe khách đường dài cũng không được mang theo. Để trong xe cũng bị kiểm tra như thế: có người lái xe mang dao thuộc diện quản chế qua trạm kiểm tra, bị cảnh sát phát hiện, bị tạm giữ hành chính. Thiết bị sốc điện có được giữ ở nhà hay không, Viện kiểm sát Thượng Hải có công bố một vụ năm 2013. Bốn người rao bán thiết bị sốc điện cho tài xế ở một ngã tư, bị truy tố tội mua bán trái phép thiết bị cảnh sát, và bị phán tù có thời hạn từ 1 năm 3 tháng đến 6 tháng, tùy từng người. Viện kiểm sát dẫn hai thông báo của Bộ Công an. Theo hai thông báo này, "loại thiết bị sốc điện này thuộc dụng cụ quản chế của nhà nước, cũng là một loại công cụ hỗ trợ của cảnh sát". Viện kiểm sát còn ghi rõ loại thiết bị này "trong nước thuộc hàng cấm, cấm cá nhân sản xuất, bán và giữ". Kiểm sát viên nói thêm rằng bình xịt nồng độ cao, loại đồ tự vệ này, thuộc thiết bị của cảnh sát, thường dân cũng không được mua. Còn khoản tính khi thật sự dùng đến thì xem ý kiến hướng dẫn về phòng vệ chính đáng. Văn bản này xếp việc "có dùng hoặc chuẩn bị dùng hung khí hay không" vào các tình tiết để phân biệt phòng vệ với đánh lộn. Vụ án chính thức: Dương mỗ cãi nhau với một người, đối phương dọa gọi người đến trả thù, anh ta về nhà giấu hai con dao trong người. Đối phương quay lại, tay không đấm vào mặt anh ta một cú, anh ta rút dao đâm vào ngực và bụng đối phương, người này tử vong. Tòa nhận định anh ta có tính chất phòng vệ, nhưng đối phương chỉ đánh tay không còn anh ta đâm vào chỗ hiểm, nên thuộc phòng vệ quá đáng. Anh ta bị phán 4 năm về tội cố ý gây thương tích (cả nước TQ, Luật Xử phạt vi phạm quản lý trị an thi hành từ ngày 1/1/2026)

Trước hết là Điều 340 Bộ luật Hình sự: đánh bắt trong khu vực cấm hoặc thời gian cấm, hoặc dùng phương pháp và ngư cụ bị cấm, nếu tình tiết nghiêm trọng thì bị phạt tù dưới 3 năm, cải tạo không giam giữ, quản chế hoặc phạt tiền. Tư pháp năm 2022 có giải thích thế nào là "tình tiết nghiêm trọng". Chỉ cần một trong các trường hợp sau là đủ: đánh bắt trái phép ở vùng nước nội địa từ 500 kg trở lên, hoặc trị giá từ 10.000 nhân dân tệ trở lên; đánh bắt trong khu bảo vệ nguồn giống thủy sản từ 50 kg trở lên, hoặc trị giá từ 1.000 nhân dân tệ trở lên; đánh bắt trong khu cấm bằng điện, đầu độc hoặc thả nổ; đánh bắt trong thời gian cấm bằng các phương pháp này. Cũng có một cửa cho phép: căn cứ số lượng, giá trị và công cụ bắt được, nếu xác định gây hại rõ ràng nhẹ thì có thể không khởi tố hoặc miễn xử lý hình sự. Tiếp theo là Luật Thủy sản (sửa đổi năm 2025, có hiệu lực từ 1/5/2026). Luật cấm đánh bắt trái quy định về khu vực cấm và thời gian cấm, cũng cấm câu trái quy định. Luật cấm đánh bắt bằng thả nổ, đầu độc, điện cá, và cấm mang các thiết bị này vào vùng nước thủy sản. Dùng ngư cụ bị cấm, hoặc lưới có mắt nhỏ hơn kích thước tối thiểu, cũng bị cấm. Mức phạt như sau: điện cá, đầu độc cá, thả nổ cá thì tịch thu công cụ, thủy sản bắt được và thu lợi bất chính, phạt đến 200.000 nhân dân tệ. Trường hợp nghiêm trọng thì phạt từ 200.000 đến 2.000.000 nhân dân tệ. Chỉ mang dụng cụ điện cá vào vùng nước thủy sản thì tịch thu công cụ, có thể phạt đến 100.000 nhân dân tệ. Đánh bắt trái quy định khu cấm, thời gian cấm, hoặc dùng ngư cụ bị cấm thì phạt đến 200.000 nhân dân tệ. Câu cá trái quy định trong khu cấm hay thời gian cấm thì tịch thu thủy sản, thu lợi bất chính và ngư cụ, có thể phạt đến 50.000 nhân dân tệ. Riêng sông Trường Giang: Luật Bảo vệ Trường Giang quy định các đoạn chính, các nhánh sông quan trọng, các hồ lớn thông với sông, cấm hoàn toàn việc đánh bắt thương mại nguồn lợi thủy sản tự nhiên. Lệnh cấm đánh bắt 10 năm ở Trường Giang tính từ 1/1/2021. Đánh bắt trong khu vực cấm đánh bắt thì bị tịch thu thủy sản, thu lợi bất chính, tàu và ngư cụ, và phạt từ 10.000 đến 50.000 nhân dân tệ. Điện cá, đầu độc cá, thả nổ cá thì phạt từ 50.000 đến 500.000 nhân dân tệ. Án lệ chính thức: Lý Tự Căn biết rõ đoạn Giang Đô, sông Dương Châu của Trường Giang là khu cấm đánh bắt, vẫn lái thuyền nhanh dùng bộ biến áp để điện cá. Từ tháng 1/2018 đến tháng 4/2019, anh ta điện cá hơn 60 lần, bắt hơn 900 cân cá hoang dã đem bán, thu lợi 9.000 nhân dân tệ. Anh ta tự thú, trả lại thu nhập bất chính, và thả đợt cá giống đầu tiên, nhưng vẫn bị phán 1 năm tù về tội đánh bắt thủy sản trái phép. Theo thỏa thuận hòa giải, anh ta còn phải công khai xin lỗi trên báo cấp tỉnh và thả hai đợt cá giống trị giá 25.000 và 22.500 nhân dân tệ. Một vụ khác là án lệ chỉ đạo của Tòa án Nhân dân Tối cao: 8 người dùng lưới sợi và lưới điện tự chế đánh bắt ba bốn chục lần trong khu cấm đánh bắt ở Đông Động Đình Hồ. Mức án của họ từ tạm giam 3 tháng được hưởng án treo đến 1 năm 1 tháng tù. Số tiền thu lợi bất chính 100.000 nhân dân tệ bị tịch thu toàn bộ (cả nước TQ, Luật Thủy sản thi hành từ 1/5/2026)

Luật Phòng chống cháy rừng và thảo nguyên có hiệu lực từ 1/1/2026, đồng thời hai bộ luật phòng cháy rừng và phòng cháy thảo nguyên cũ bị bãi bỏ. Điều 27: trong mùa cấm lửa, cấm đốt lửa ngoài trời trong khu vực cấm lửa, và không ai được vứt lửa trong khu vực cấm lửa. Khi thời tiết nóng, khô hạn hoặc gió lớn, chính quyền địa phương có thể ra lệnh cấm mọi việc đốt lửa ngoài trời. Điều 54: trong mùa cấm lửa, đốt lửa ngoài trời trong khu vực cấm lửa mà không được phép thì bị yêu cầu dừng lại. Cá nhân bị phạt từ 300 đến 5.000 nhân dân tệ, đơn vị bị phạt từ 20.000 đến 100.000 nhân dân tệ. Điều 34: ai phát hiện cháy rừng hay cháy thảo nguyên phải báo cảnh sát ngay. Bộ Quản lý Khẩn cấp ghi rõ số điện thoại báo cháy rừng thống nhất cả nước là 12119. Khi cháy đến mức lập hồ sơ, đó là vụ án hình sự. Khoản 2 Điều 115 Bộ luật Hình sự là tội gây cháy do sơ suất: bị phạt tù 3 đến 7 năm, nhẹ hơn thì dưới 3 năm hoặc cải tạo không giam giữ. Trong tiêu chuẩn lập hồ sơ có một mục liên quan trực tiếp đến cháy rừng. Diện tích rừng có sẵn bị cháy đạt 2 hecta, hoặc đất rừng thưa, đất rừng cây bụi, đất rừng chưa thành rừng, đất vườn ươm đạt 4 hecta, thì phải lập hồ sơ. Chết 1 người, bị thương nặng 3 người, thiệt hại trực tiếp 500.000 nhân dân tệ, hoặc thiêu rụi 10 hộ gia đình cũng đủ để lập hồ sơ. Trong bản tin của Tân Hoa xã do Cục Lâm nghiệp và Đồng cỏ quốc gia đăng lại, chuyên gia nói các nguyên nhân do con người như cúng tế, dùng lửa trong nông nghiệp chiếm hơn 90% nguyên nhân gây cháy. Theo số liệu lịch sử, cúng tế xếp đầu tiên. Ví dụ chính thức thứ nhất: Tạ mỗ năm 2021 tảo mộ đốt vàng mã ở khu bảo tồn thiên nhiên cấp quốc gia Kỳ Liên, làm cháy cỏ dại và cây bụi. Diện tích cháy là 39,2156 hecta, phần lớn là đất rừng cây bụi tự nhiên. Anh ta báo cảnh sát và cùng dập lửa sau khi cháy, ra đầu thú, được tính là tự thú. Anh ta còn trồng bù trước 9.420 cây vân sam Thanh Hải ở nơi khác. Dù vậy, anh ta vẫn bị phán 1 năm tù về tội gây cháy, được hưởng án treo 2 năm. Tòa án còn buộc anh ta trồng rừng 32,05 hecta, chia làm ba đợt; nếu không làm xong thì phải chi trả theo giá trị đánh giá. Ví dụ chính thức thứ hai: Vương mỗ tháng 5/2022 tham gia một hoạt động dân gian, dùng bật lửa đốt đồ dùng cúng tế "xông khói" (煨桑). Anh ta dùng đá đè lên lửa, không xác nhận đã tắt rồi bỏ đi. Lửa bén vào cỏ khô, thiêu cháy 121,69 mẫu, thiệt hại khoảng 469.000 nhân dân tệ (số chính xác 468.578 nhân dân tệ). Anh ta bị phán 9 tháng tù, được hưởng án treo 1 năm 6 tháng. Anh ta phải trồng bù theo phương án, và nếu không làm xong thì phải chịu 986.700 nhân dân tệ chi phí phục hồi (cả nước TQ, Luật thi hành từ 1/1/2026)

Điều 284-1 Bộ luật Hình sự (được thêm bởi Tu chính án 9 năm 2015) quy định bốn hành vi, với điều kiện là "kỳ thi quốc gia theo quy định của pháp luật". Người tổ chức gian lận thì bị phạt tù dưới 3 năm hoặc giam ngắn hạn, kèm phạt tiền hoặc chỉ phạt tiền. Tình tiết nghiêm trọng thì phạt tù từ 3 đến 7 năm. Người cung cấp thiết bị gian lận hoặc trợ giúp khác cho người tổ chức bị xử ở cùng mức. Bán đáp án hoặc đưa đáp án để gian lận cũng bị xử ở cùng mức. Thi hộ người khác, hoặc nhờ người khác thi hộ mình, là tội thi hộ, bị giam ngắn hạn hoặc quản chế, kèm phạt tiền hoặc chỉ phạt tiền. Kỳ thi nào được tính thì xem giải thích tư pháp năm 2019 của Tòa án Nhân dân Tối cao và Viện Kiểm sát Nhân dân Tối cao. Thi đại học, thi cao học, thi tự học và thi đại học tại chức đều được tính. Các kỳ thi công chức trung ương và địa phương cũng được tính. Các kỳ thi cấp chứng chỉ hành nghề luật, chứng chỉ giáo viên, chứng chỉ kế toán hành nghề, chứng chỉ bác sĩ và chứng chỉ hành nghề xây dựng cũng được tính. Năm 2024, Tòa án Nhân dân Tối cao ghi rõ thi bằng lái cũng thuộc loại kỳ thi này. Tổ chức gian lận trong thi đại học, thi cao học hay thi công chức thì được coi là tình tiết nghiêm trọng ngay. Tổ chức 30 lượt người trở lên, hoặc thu lợi bất chính từ 300.000 nhân dân tệ trở lên, cũng vậy. Bị bắt trước khi thi nhưng đã lấy được đáp án đề thi thì vẫn tính là phạm tội hoàn thành. Đáp án bán không đầy đủ, không đúng hết, cũng không ảnh hưởng đến việc kết tội. Thi hộ với tình tiết nhẹ thì có thể được án treo, tình tiết rất nhẹ thì có thể không truy tố. Tòa án thống kê từ tháng 11/2015 đến tháng 4/2024, ba tội này đã xét xử 11.146 người. Chưa đến mức phạm tội thì xử theo quy định của từng kỳ thi. Với kỳ thi quốc gia về giáo dục, ai dùng thiết bị nhận đáp án hoặc nhờ người thi hộ thì bài thi vô hiệu, còn có thể bị cấm thi từ 1 đến 3 năm. Gian lận khi thi công chức hay nhờ người thi hộ, hoặc tham gia gian lận có tổ chức, thì bị hủy tư cách dự thi, ghi vào hồ sơ tín nhiệm và lưu lâu dài. Ai đã vào làm mà bị phát hiện thì bị cho thôi việc hoặc đuổi việc. Gian lận khi thi bằng lái thì bị hủy tư cách dự thi, các môn đã thi bị vô hiệu, phạt dưới 2.000 nhân dân tệ, và trong một năm không được xin cấp bằng lái. Người nhờ thi hộ bằng lái thì bằng lái của chính họ bị hủy, và trong 3 năm không được xin lại. Ví dụ chính thức thứ nhất: nhóm của Trương mỗ Khiết dùng ảnh ghép và chứng minh thư giả để "người thi hộ" thi công chức và các kỳ thi quốc gia khác 89 lần. Ba đầu sỏ bị phán từ 5 năm đến 5 năm 6 tháng tù. 18 thí sinh tìm người thi hộ bị phạt giam ngắn hạn từ 2 đến 4 tháng theo tội thi hộ, và phạt từ 30.000 đến 100.000 nhân dân tệ. Người đỗ công chức nhờ thi hộ bị cho thôi việc. Ví dụ chính thức thứ hai: một chủ trường dạy lái xe tổ chức học viên gian lận trong kỳ thi bằng lái từ 2017 đến 2023. Cách làm gồm sửa dữ liệu hệ thống thi, để huấn luyện viên thi hộ, và cho học viên đeo tai nghe để nhắc đáp án từ xa. Chủ trường cùng tội đưa hối lộ bị phán 6 năm 6 tháng tù. 23 người khác bị phán từ 6 tháng đến 1 năm 10 tháng (cả nước TQ)