35 Đừng lấy "thiếu một quả thận không sao" đổi tiền: quả còn lại phải làm việc thay hai quả, người bán thận sau đó 86% nói sức khỏe xấu đi
Người hiến thận chính quy ở Mỹ được sàng lọc kỹ trước khi hiến. 15 năm sau, cứ 10.000 người hiến có 31 người suy thận cuối, người khỏe tương tự mà không hiến là 4. Một nhóm người bán thận ở Ấn Độ, 6 năm sau 86% nói sức khỏe xấu đi, ba phần tư còn nợ.
Xem chi tiết
- Chi phí
Không tốn tiền. Bạn chỉ cần nhìn rõ khoản chi phí này trước.
- Lợi ích
Mỹ so sánh 96.217 người hiến thận sống với 20.024 người khỏe mạnh có điều kiện tương đương mà không hiến. Nhóm sau lấy từ khảo sát sức khỏe và dinh dưỡng toàn quốc của Mỹ (NHANES III). Tiếp theo là nguy cơ ước tính đi đến suy thận cuối trong 15 năm sau hiến. Người hiến là 30,8 người trên 10.000, khoảng tin cậy 95% CI 24,3–38,5. Người khỏe không hiến là 3,9 người trên 10.000, khoảng tin cậy 95% CI 0,8–8,9, P<0,001. Suy thận cuối có tên học thuật là bệnh thận giai đoạn cuối ESRD, đến bước này phải nhờ lọc máu hoặc ghép để duy trì sự sống. Nguy cơ cả đời đi đến ESRD ước tính như sau: người hiến 90 người mỗi 10.000, quần thể thường chưa sàng lọc 326 người mỗi 10.000, người khỏe không hiến 14 người mỗi 10.000. Na Uy cũng làm một lần so sánh. Một bên là 1.901 người hiến thận, theo dõi trung vị 15,1 năm. Bên kia là 32.621 đối chứng đủ điều kiện hiến, theo dõi trung vị 24,9 năm. Tử suất tổng của người hiến thận cao khoảng ba phần mười (HR 1,30, 95% CI 1,11–1,52). Tử vong tim mạch cao khoảng bốn phần mười (HR 1,40, 1,03–1,91). Đi đến ESRD cao khoảng mười lần (HR 11,38, 4,37–29,6). Tỷ lệ mắc ESRD tổng của nhóm hiến này là 302 ca mỗi triệu người. Mỹ còn có 3.698 người hiến thận khác, trong đó 11 người mắc ESRD, tương đương 180 ca khi quan sát một triệu người một năm, còn quần thể thường cùng kỳ là 268 ca. Trong nhóm này có 255 người quay lại tái khám sau hiến trung bình 12,2±9,2 năm. Trong số đó 85,5% có chức năng lọc thận GFR ≥ 60 ml/min/1,73 m². Mốc 60 là giới hạn dưới bình thường trên lâm sàng. 32,1% có tăng huyết áp. 12,7% có protein niệu (nước tiểu rò protein). Chennai, Ấn Độ điều tra 305 người bán thận, trung bình 6 năm sau khi bán mới được hỏi. 96% bán để trả nợ, trung bình nhận 1.070 USD. Sau cắt thận, thu nhập gia đình trung bình giảm một phần ba (P<0,001), số người sống dưới mức nghèo tăng, và ba phần tư lúc khảo sát vẫn còn nợ. 86% báo sức khỏe xấu hơn trước khi cắt, 79% khuyên người khác không bán thận
- Mức chứng cứ
A
- Nguồn
Muzaale AD, Massie AB, Wang MC, Montgomery RA, McBride MA, Wainright JL, Segev DL (2014). Risk of end-stage renal disease following live kidney donation. JAMA, 311(6), 579-586. https://doi.org/10.1001/jama.2013.285141；Mjøen G, Hallan S, Hartmann A, et al. (2014). Long-term risks for kidney donors. Kidney International, 86(1), 162-167. https://doi.org/10.1038/ki.2013.460；Ibrahim HN, Foley R, Tan L, et al. (2009). Long-term consequences of kidney donation. New England Journal of Medicine, 360(5), 459-469. https://doi.org/10.1056/NEJMoa0804883；Goyal M, Mehta RL, Schneiderman LJ, Sehgal AR (2002). Economic and health consequences of selling a kidney in India. JAMA, 288(13), 1589-1593. https://doi.org/10.1001/jama.288.13.1589
- Ghi chú
Tranh cãi: bài của Ibrahim lấy người thường làm đối tượng so sánh. Kết luận của bài là tỷ lệ sống của người hiến thận cùng nguy cơ đi đến suy thận cuối (ESRD) đều ngang người thường. Muzaale và Mjøen đổi đối tượng so sánh thành "người khỏe mạnh tương đương, cũng đủ tư cách hiến" thì nguy cơ nhô lên rõ. Chỗ chia rẽ nằm ở việc lấy ai để so, không nằm ở người hiến. Cả ba nghiên cứu đều đồng ý nguy cơ tuyệt đối không lớn (15 năm 30,8/10.000, tức 30,8 người trong mười nghìn người). Vì vậy trọng tâm không phải "hiến thận rất nguy hiểm", mà là hai việc khác. Thứ nhất, quả thận còn lại thật sự đang trả giá, tỷ lệ tăng huyết áp và protein niệu nằm ngay đó. Thứ hai, các con số này đều ra từ nhóm người được sàng lọc trước mổ, có người tái khám sau mổ, và có thể quay lại bệnh viện khi gặp chuyện. Bán thận chợ đen không có cả ba thứ đó, và bài khảo sát lại ở Ấn Độ cho ra một kết cục khác. Nghiên cứu gốc chỉ có số liệu về tự khai sức khỏe xấu đi, protein niệu, tăng huyết áp và tỷ lệ suy thận cuối, không có con số kiểu "bao nhiêu người liệt giường", nên ở đây không bổ sung. Giới hạn thân nhân, tiền phạt và trách nhiệm hình sự của hiến hợp pháp xem phần 9, mục 22 (không bán nội tạng của chính mình). Người đã phải lọc máu, quyết toán liên tỉnh và thuốc dài hạn xem phần 16, mục 1 và 2 (uống thuốc đủ theo chỉ định bác sĩ, đăng ký bệnh mạn tính đặc thù ngoại tỉnh).