30 Quan hệ tình dục dùng bao cao su suốt quá trình, không dùng chung kim tiêm với ai
Lần nào cũng đeo suốt quá trình thì xác suất lây HIV giữa nam và nữ giảm khoảng trên bảy phần mười. Chỉ đeo phần lớn thời gian thì hiệu quả không khác không đeo là bao. Bao cao su cũng bảo vệ được phần nào trước các bệnh khác, nhưng giang mai và mụn rộp sinh dục, loại tổn thương nằm ở chỗ bao không che tới, thì không chặn được.
Xem chi tiết
- Chi phí
Một cái một hai nhân dân tệ. Cái khó không ở tiền mà ở chỗ lần nào cũng dùng, và đeo ngay từ lúc bắt đầu.
- Lợi ích
Một nghiên cứu gộp 25 nghiên cứu, 10.676 cặp khác giới để tính chung. Các cặp này đều có một bên nhiễm HIV, một bên không nhiễm, tên học thuật là huyết thanh bất hợp. So với người chưa từng dùng, người kiên trì lần nào cũng dùng bao cao su có nguy cơ lây HIV thấp khoảng 71%. Giá trị gốc RR 0,29, khoảng tin cậy 95% CI 0,20 đến 0,43. So với người dùng không đều, nguy cơ thấp khoảng 77% (RR 0,23, 95% CI 0,13 đến 0,40). Tác giả kết luận bao cao su tuy không hoàn hảo nhưng "kiên trì dùng có thể làm truyền HIV giảm trên 70%". Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) nói, dùng đúng và đều đặn bao cao su là một trong những cách hiệu quả nhất để phòng các bệnh lây qua đường tình dục, kể cả HIV. Nhưng các vết loét nằm ở chỗ bao cao su không che tới, như giang mai hoặc mụn rộp sinh dục, thì bao cao su không chặn được.
- Mức chứng cứ
A
- Nguồn
Giannou FK, Tsiara CG, Nikolopoulos GK, et al. (2016). Condom effectiveness in reducing heterosexual HIV transmission: a systematic review and meta-analysis of studies on HIV serodiscordant couples. Expert Review of Pharmacoeconomics & Outcomes Research, 16(4), 489-499. https://doi.org/10.1586/14737167.2016.1102635；Fonner VA 等 (2016). Effectiveness and safety of oral HIV preexposure prophylaxis for all populations. AIDS. https://doi.org/10.1097/QAD.0000000000001145（暴露前预防 PrEP）；WHO (2025). Sexually transmitted infections (STIs) fact sheet：「When used correctly and consistently, condoms offer one of the most effective methods of protection against STIs, including HIV. Although highly effective, condoms do not offer protection for STIs that cause extra-genital ulcers (i.e., syphilis or genital herpes).」https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/sexually-transmitted-infections-(stis)
- Ghi chú
Chênh lệch giữa "dùng không đều" và "không dùng" rất nhỏ, nên bạn phải dùng mọi lần, suốt quá trình mới có hiệu quả. Dùng chung kim tiêm là một đường lây độc lập khác, hiệu quả cao và không liên quan tình dục. Tiêm ma túy, xăm mình, xỏ lỗ đều tính. Người nguy cơ cao còn có thể dùng dự phòng trước phơi nhiễm (PrEP), tức uống thuốc trước để chặn nhiễm. Một phân tích gộp 18 nghiên cứu cho thấy ở những thử nghiệm có trên bảy phần mười người uống đúng giờ, người uống PrEP có nguy cơ nhiễm HIV thấp hơn người uống giả dược khoảng bảy phần mười. Giá trị gốc là tỷ số nguy cơ 0,30, khoảng tin cậy 95% CI 0,21 đến 0,45. Những thử nghiệm có ít người uống đúng giờ thì không thấy hiệu quả bảo vệ. PrEP là thuốc kê đơn, bạn đến khoa nhiễm hoặc trung tâm kiểm soát bệnh tật để hỏi, đừng tự mua trên mạng. Đã phơi nhiễm rồi thì làm sao xem phần 13.