Cẩm nang sống đáng giá

25 Tốt nghiệp thạc sĩ có nên tiếp tục học tiến sĩ không: chỉ học khi vị trí mục tiêu bắt buộc phải có bằng tiến sĩ, trước khi học phải tính toán cả gánh nặng tâm lý

Tiền: Không tốnThời gian: ÍtÝ chí: Không cầnLợi ích: LớnLoại lợi ích: TiềnChứng cứ BChỉ áp dụng ở Trung Quốc

Cùng nghiên cứu của Anh nói trên, sau khi loại trừ sự khác biệt về gia cảnh và điểm số ở bậc đại học, cho thấy: ở độ tuổi 35, phụ nữ có bằng tiến sĩ kiếm nhiều hơn khoảng 8% so với người chỉ có bằng đại học, nhưng nam giới lại kiếm ít hơn khoảng 9%. Gánh nặng tâm lý khi học tiến sĩ cũng rất lớn; theo dữ liệu từ các nước, khoảng một phần tư nghiên cứu sinh tiến sĩ có triệu chứng trầm cảm rõ rệt, khoảng một phần sáu có triệu chứng lo âu rõ rệt. Do đó, hãy xem công việc mục tiêu có bắt buộc phải là bằng tiến sĩ mới được tuyển hay không, rồi hẵng quyết định có học tiếp hay không.

Xem chi tiết
Chi phí

Bạn không tốn tiền. Bỏ thời gian kiểm tra yêu cầu về bằng cấp trong thông báo tuyển dụng của đơn vị mục tiêu, sau đó tìm hai ba nghiên cứu sinh tiến sĩ để trò chuyện một lần.

Lợi ích

Nghiên cứu công bố năm 2020 của Bộ Giáo dục Anh được trích dẫn ở mục 24 phần này (học thạc sĩ) cũng đã tính toán đối với bậc tiến sĩ. Nguyên văn nghiên cứu viết: "8% (women) and -9% (men) for PhDs", nghĩa là sau khi loại trừ sự khác biệt về gia cảnh và điểm số ở bậc đại học, ở độ tuổi 35, phụ nữ có bằng tiến sĩ kiếm nhiều hơn khoảng 8% so với người chỉ có bằng đại học, trong khi nam giới kiếm ít hơn khoảng 9%. Nghiên cứu cũng phát hiện ra rằng, bằng tiến sĩ giúp giảm thiểu khả năng thất nghiệp và rủi ro thu nhập hàng năm dưới 3 vạn bảng, nhưng đồng thời cũng làm giảm khả năng thu nhập hàng năm vượt mốc 4 vạn bảng. Sự chênh lệch giữa các chuyên ngành là rất lớn, tiến sĩ toán học mang lại lợi ích đặc biệt thấp, trong khi tiến sĩ tâm lý học là một trong những chuyên ngành mang lại lợi ích cao nhất. Về gánh nặng tâm lý trong thời gian học tiến sĩ, có thể xem bài phân tích tổng hợp năm 2021. Khảo sát 16 nghiên cứu với 23.469 nghiên cứu sinh tiến sĩ cho thấy, có tổng cộng khoảng 24% người có triệu chứng trầm cảm rõ rệt (khoảng tin cậy 95% CI từ 18% đến 31%). Khảo sát 9 nghiên cứu với 15.626 nghiên cứu sinh tiến sĩ cho thấy, có khoảng 17% người có triệu chứng lo âu rõ rệt (12% đến 23%). Sự chênh lệch giữa các nghiên cứu là rất lớn (chỉ số I² khoảng 98%). Tại Trung Quốc, chi phí học tập tuân theo ý kiến chỉ đạo năm 2013: học phí tiến sĩ hệ chính quy định hướng học thuật về nguyên tắc không vượt quá 1 vạn nhân dân tệ/năm, trợ cấp học tập quốc gia dành cho nghiên cứu sinh không dưới 1 vạn nhân dân tệ/năm

Mức chứng cứ

B

Nguồn

Britton J, Buscha F, Dickson M, van der Erve L, Vignoles A, Walker I, Waltmann B, Zhu Y (2020). The earnings returns to postgraduate degrees in the UK. Department for Education. https://assets.publishing.service.gov.uk/media/5f609e478fa8f5106d1563cc/PG_LEO_report_FINAL.pdf;Satinsky EN, Kimura T, Kiang MV, et al. (2021). Systematic review and meta-analysis of depression, anxiety, and suicidal ideation among Ph.D. students. Scientific Reports, 11, 14370. https://doi.org/10.1038/s41598-021-93687-7;Liu H, Gao Y, Tuerxun N, Cabirou L (2026). More than Depression: Doctoral Students' Mental Health in China: A Systematic Review and Meta-Analysis. Behavioral Sciences, 16, 1355. https://doi.org/10.3390/bs16081355;财政部、国家发展改革委、教育部 (2013). 关于完善研究生教育投入机制的意见(财教〔2013〕19号). https://www.gov.cn/gongbao/content/2013/content_2404719.htm

Ghi chú

Chỉ tham khảo TQ: Tranh cãi. Nhóm số liệu về trầm cảm và lo âu chỉ là kết quả tổng hợp tỷ lệ từ các cuộc khảo sát ở nhiều quốc gia, không đem so sánh với người cùng trang lứa, thang đo sử dụng cũng khác nhau. Vì vậy, số liệu này chỉ chứng minh các triệu chứng đó phổ biến ở nghiên cứu sinh tiến sĩ, chứ không chứng minh được chúng là hậu quả của việc học tiến sĩ. Một bản tổng hợp các nghiên cứu tiếng Trung trong nước phát hiện ra rằng, mức độ triệu chứng tâm lý giữa nghiên cứu sinh tiến sĩ và nghiên cứu sinh thạc sĩ không chênh lệch nhiều, nhưng cả hai nhóm đều cao hơn so với mức chuẩn của toàn quốc và thanh niên. Hạn chế của số liệu thu nhập cũng giống như ở mục 24 phần này (học thạc sĩ), chỉ có thể mang tính tham khảo định hướng. Thông báo tuyển dụng cho các vị trí giảng dạy ở trường đại học, viện nghiên cứu khoa học và một số vị trí R&D (nghiên cứu và phát triển) thường ghi rõ yêu cầu phải có bằng tiến sĩ. Nếu muốn theo con đường này, trước tiên bạn hãy xem qua thông báo tuyển dụng trong vài năm gần đây của các đơn vị mục tiêu. Nếu trong quá trình học tập, tâm trạng sa sút kéo dài hơn hai tuần, hãy thực hiện trước những việc nêu ở mục 18 phần 3 (vài việc cần làm ngay khi thấy sa sút tinh thần). Nếu có ý nghĩ tự tử, hãy gọi 12356, xem mục 25 phần 1 (gọi 12356 khi trầm cảm hoặc có ý định tự tử).