25 Đau bụng kinh thì uống thuốc giảm đau như ibuprofen, đừng cố chịu; đau đến lỡ việc đi làm đi học, hoặc uống thuốc ba tháng vẫn không hết, thì đi khám phụ khoa
Thuốc như ibuprofen nâng tỷ lệ đỡ đau từ dưới hai phần mười lên khoảng một nửa, hơn paracetamol, nhưng tác dụng phụ nhiều hơn một chút. Đau đến lỡ đi làm đi học, đau sâu khi quan hệ, hoặc uống thuốc 3 tháng vẫn không hết thì bạn đi khám phụ khoa để tìm lạc nội mạc tử cung. Trong một nghiên cứu ở 10 nước, bệnh này từ lúc có triệu chứng đến khi được chẩn đoán trung bình mất 6,7 năm.
Xem chi tiết
- Chi phí
Một hộp ibuprofen giá mười mấy nhân dân tệ, và bạn chỉ uống vào mấy ngày đang đau. Nếu cần đi khám phụ khoa, bạn tốn thêm một ít tiền đăng ký khám, tiền siêu âm và nửa ngày.
- Lợi ích
Một bài tổng quan hệ thống của Cochrane gộp 80 thử nghiệm đối chiếu chia ngẫu nhiên, với 5.820 phụ nữ bị đau bụng kinh nguyên phát. Đau bụng kinh nguyên phát là đau bụng kinh mà không tìm ra bệnh nào khác gây ra. So với giả dược, thuốc chống viêm không steroid giảm đau tốt hơn (OR 4,37, 95% CI 3,76–5,09, khoảng tin cậy). Quy ra tỷ lệ, người uống giả dược có 18% đỡ đau từ mức vừa trở lên, còn người uống loại thuốc này là 45% đến 53%. Cái giá là tác dụng phụ nhiều hơn một chút (OR 1,29, 1,11–1,51). Người uống giả dược có 10% gặp tác dụng phụ, người uống loại thuốc này là 11% đến 14%. Phần tăng thêm chủ yếu là khó chịu đường tiêu hóa (OR 1,58) và phản ứng thần kinh (OR 2,74). So với paracetamol, loại thuốc này cũng giảm đau tốt hơn (OR 1,89, 1,05–3,43), nhưng chỉ có 3 thử nghiệm so sánh. Trong nhóm thuốc này, chưa so ra loại nào tốt nhất. Hướng dẫn NICE của Anh (cập nhật năm 2024) liệt kê những trường hợp cần nghi ngờ lạc nội mạc tử cung. Đó là đau vùng chậu kéo dài, đau bụng kinh ảnh hưởng sinh hoạt hằng ngày và chất lượng sống, và đau sâu khi hoặc sau khi quan hệ. Còn có đau khi đi tiêu lúc hành kinh, tiểu ra máu hoặc đau khi tiểu lúc hành kinh, và vô sinh kèm các triệu chứng này. Bé gái từ 17 tuổi trở xuống cũng được tính. Hướng dẫn này khuyên thử paracetamol hoặc thuốc chống viêm như ibuprofen trước, ví dụ 3 tháng. Nếu giảm đau chưa đủ thì hướng dẫn cho chuyển đi kiểm tra thêm. Khám phụ khoa và siêu âm đều bình thường cũng chưa loại trừ được bệnh này. Một nghiên cứu ở 16 bệnh viện thuộc 10 nước đã hỏi 1.418 phụ nữ làm nội soi ổ bụng. Từ lúc có triệu chứng đến lúc phẫu thuật xác định lạc nội mạc tử cung, trung bình mất 6,7 năm, chủ yếu chậm ở khâu khám tuyến cơ sở. Phụ nữ đã được chẩn đoán trung bình mỗi tuần làm ít đi 10,8 giờ việc, phần lớn là vẫn có mặt ở chỗ làm nhưng hiệu suất giảm. Một khảo sát trực tuyến ở Hà Lan hỏi 32.748 phụ nữ từ 15 đến 45 tuổi. Có 13,8% từng xin nghỉ vì kinh nguyệt, trung bình mỗi năm 1,3 ngày. Có 80,7% vẫn có mặt ở chỗ làm khi hành kinh nhưng hiệu suất giảm, quy ra mỗi năm làm ít đi 8,9 ngày.
- Mức chứng cứ
A
- Nguồn
Marjoribanks J, Ayeleke RO, Farquhar C, Proctor M (2015). Nonsteroidal anti-inflammatory drugs for dysmenorrhoea. Cochrane Database of Systematic Reviews, (7):CD001751. https://doi.org/10.1002/14651858.CD001751.pub3;National Institute for Health and Care Excellence (2017, updated 2024). Endometriosis: diagnosis and management (NG73), recommendations 1.3.1, 1.4.2, 1.4.3, 1.5.4. https://www.nice.org.uk/guidance/ng73/chapter/Recommendations;Nnoaham KE, Hummelshoj L, Webster P, et al.; World Endometriosis Research Foundation Global Study of Women's Health consortium (2011). Impact of endometriosis on quality of life and work productivity: a multicenter study across ten countries. Fertility and Sterility, 96(2):366-373.e8. https://doi.org/10.1016/j.fertnstert.2011.05.090;Schoep ME, Adang EMM, Maas JWM, De Bie B, Aarts JWM, Nieboer TE (2019). Productivity loss due to menstruation-related symptoms: a nationwide cross-sectional survey among 32 748 women. BMJ Open, 9(6):e026186. https://doi.org/10.1136/bmjopen-2018-026186;Haleon (2026). Advil (ibuprofen capsule, liquid filled), OTC drug label: Warnings. DailyMed. https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=1f01c10a-9434-91a4-2ee4-352315a6b610
- Ghi chú
Ai trên 60 tuổi, từng bị chảy máu dạ dày, hoặc đang uống thuốc chống đông hay hormon thì hỏi bác sĩ trước khi dùng loại thuốc này. Chi tiết xem phần 34, mục 3 (loại giảm đau như ibuprofen). Tờ hướng dẫn ibuprofen của Mỹ ghi rằng thuốc có thể gây dị ứng nặng, người dị ứng aspirin dễ bị hơn, và biểu hiện có cơn hen. Người bị hen cũng hỏi bác sĩ trước khi dùng. Nếu có thể đang mang thai, bạn hỏi bác sĩ trước, và sau 20 tuần thai thì đừng tự uống, xem phần 34, mục 5 (mang thai sau 20 tuần). Ai không dùng được nhóm thuốc này thì đổi sang paracetamol, mức tối đa mỗi ngày xem phần 34, mục 1 (paracetamol). Đau bụng kinh thì bạn chỉ uống thuốc vào mấy ngày hành kinh. Ngưỡng trong phần 34, mục 9 (thuốc giảm đau một tháng đừng ăn quá 15 ngày) áp dụng cho chứng đau đầu, còn số ngày uống thuốc vì đau bụng kinh còn xa mới tới mức đó. Mục này xếp mức A vì tác dụng giảm đau dựa trên nhiều thử nghiệm ngẫu nhiên. Các tác giả của bài tổng quan đánh giá chất lượng chứng cứ của phần lớn các phép so sánh là thấp, chủ yếu vì cách làm thử nghiệm được mô tả chưa rõ, và 59% thử nghiệm do hãng thuốc tài trợ. Mức lợi ích "vừa" là một phán đoán: bài tổng quan chỉ đo đau hay không đau, không đo việc nhờ đó nghỉ ít đi mấy ngày. Trong khảo sát ở Hà Lan, thiệt hại do kinh nguyệt quy ra khoảng 10 ngày mỗi năm, chia ra từng tuần thì chỉ tính được bằng giờ. Nhóm lạc nội mạc tử cung trong nghiên cứu gồm những người đã đi nội soi ổ bụng, nên không thể suy ra rằng đa số người bị đau bụng kinh đều mắc bệnh này. Người hưởng lợi chủ yếu là chính bạn.