Cẩm nang sống đáng giá

21 Trẻ va đầu khi vận động, sau đó đau đầu, chóng mặt hoặc lơ mơ thì hôm đó đừng cho chơi tiếp; nôn liên tục, ngày càng buồn ngủ, đau đầu ngày càng nặng thì đi cấp cứu ngay

Tiền: Không tốnThời gian: ÍtÝ chí: Chút ítLợi ích: LớnLoại lợi ích: Sức khỏe, tuổi thọDành cho: Trẻ emChứng cứ B

Trẻ bị chấn động não mà vẫn chơi tiếp thì trung bình mất 44 ngày mới hồi phục; trẻ dừng ngay thì khoảng 22 ngày. Va đầu xong thấy không ổn thì hôm đó đừng chơi nữa, chờ bác sĩ cho phép. Nôn liên tục, lơ mơ không gọi dậy được, nói lắp, co giật hoặc đau đầu ngày càng nặng thì đi cấp cứu ngay.

Xem chi tiết
Chi phí

Không tốn tiền. Cho trẻ rời sân, hôm đó không tập lại cũng không thi đấu. Khó ở chỗ đang thi đấu gấp, trẻ tự nói "không sao", huấn luyện viên và cha mẹ đều muốn cho trẻ chơi tiếp.

Lợi ích

Chấn động não là não bị rối loạn tạm thời sau khi đầu bị va đập, thường không thấy rõ trên phim chụp. Một nghiên cứu ở Mỹ theo dõi 69 vận động viên bị chấn động khi thi đấu, trung bình khoảng 15 tuổi. 35 người dừng chơi ngay, trung bình hồi phục sau 22,0 ngày. 34 người có triệu chứng mà vẫn chơi tiếp, trung bình 44,4 ngày (P=0,003, ít khả năng do ngẫu nhiên). Người chơi tiếp có khả năng hồi phục kéo dài quá 21 ngày cao gấp 8,80 lần người dừng ngay. Năm 2022, Hội nghị Quốc tế về Chấn động não trong thể thao ở Amsterdam đưa ra một đồng thuận. Theo đó, ai bất tỉnh, co giật, đứng không vững, lú lẫn, thay đổi hành vi hoặc quên chuyện đã xảy ra thì phải dừng ngay. Những người này trong ngày không được quay lại thi đấu hay tập luyện. Ngoại lệ là khi nhân viên y tế có kinh nghiệm kiểm tra tại chỗ và xác định không phải do chấn động não. Hướng dẫn của Trung tâm Kiểm soát Dịch bệnh Mỹ (CDC) cho cha mẹ và huấn luyện viên viết trực tiếp hơn: có triệu chứng đáng ngờ thì dừng ngay, trong ngày không chơi lại, chờ bác sĩ cho phép. Hướng dẫn cũng nói đừng tự đánh giá mức độ nặng nhẹ, chỉ nhân viên y tế mới đánh giá được. Hướng dẫn liệt kê các dấu hiệu phải đi cấp cứu ngay: co giật, không nhận ra người hoặc nơi chốn, nôn đi nôn lại, hành vi bất thường, ngày càng lú lẫn hoặc bứt rứt. Thêm nữa là sau khi bất tỉnh thì ngày càng buồn ngủ, không gọi dậy được, nói lắp, tay chân yếu hoặc tê. Cuối cùng là đau đầu ngày càng nặng và không dịu đi, hai đồng tử to nhỏ khác nhau hoặc nhìn đôi.

Mức chứng cứ

B

Nguồn

Elbin RJ, Sufrinko A, Schatz P, et al. (2016). Removal From Play After Concussion and Recovery Time. Pediatrics, 138(3), e20160910. https://doi.org/10.1542/peds.2016-0910;Patricios JS, Schneider KJ, Dvorak J, et al. (2023). Consensus statement on concussion in sport: the 6th International Conference on Concussion in Sport-Amsterdam, October 2022. British Journal of Sports Medicine, 57(11), 695-711. https://doi.org/10.1136/bjsports-2023-106898;CDC (2025). Signs and Symptoms of Concussion. HEADS UP. https://www.cdc.gov/heads-up/signs-symptoms/index.html;CDC. How to Respond. HEADS UP. https://www.cdc.gov/heads-up/response/index.html

Ghi chú

Mức B vì hai nhóm chơi tiếp và dừng ngay không được chia ngẫu nhiên, số người cũng ít. Lợi ích được ghi lớn vì thời gian hồi phục rút gần một nửa. Đồng thuận còn nói: hai ngày đầu hạn chế nhìn màn hình, có thể đi bộ nhẹ, sau 24 đến 48 giờ thì tăng dần theo mức chịu được. Nhưng các môn có nguy cơ va chạm hay té ngã thì phải chờ bác sĩ cho phép. Đội mũ khi đi xe, khi trượt tuyết xem phần 22, mục 12 (đội mũ khi đi xe đạp địa hình). Người già va đầu mà vài tuần sau mới có vấn đề, xem phần 13, mục 10 (người già từng va đầu). Người hưởng lợi là trẻ.