7 Thuốc loại hormone giới tính chỉ dùng khi bác sĩ kê và định kỳ tái xét, đừng mua mạng, đừng tự tăng liều
Mục này chỉ bàn cách dùng, không bàn nên dùng không. Phụ nữ chuyển giới dùng estrogen mọc cục máu tắc mạch hơn hẳn đồng tuổi: cứ 1000 người thì hai năm sau thêm khoảng 4 người, tám năm sau thêm khoảng 17 người. Rủi ro này cần khám định kỳ; mua mạng, chỉnh liều thì không ai theo dõi.
Xem chi tiết
- Chi phí
Đi lấy số khám định kỳ, cộng hút máu kiểm tra lại. Một năm vài trăm tệ, mất vài buổi.
- Lợi ích
Nhà nghiên cứu theo dõi một nhóm người từ bệnh án điện tử của tập đoàn y tế Kaiser Permanente. Trong đó có 2.842 phụ nữ chuyển giới và 2.118 nam chuyển giới, theo dõi bình quân 4,0 năm và 3,6 năm. Mỗi người được ghép theo năm sinh, chủng tộc, điểm khám và thời điểm vào nhóm với khoảng 10 lần người đối chiếu không chuyển giới, tổng cộng 48.686 nam không chuyển giới và 48.775 nữ không chuyển giới. Phụ nữ chuyển giới bị huyết khối tắc tĩnh mạch (cục máu đông mọc trong mạch máu làm tắc) nhiều hơn đối chiếu. So với nam không chuyển giới, mốc 2 năm là mỗi 1000 người 4,1 ca (95% CI 1,6–6,7). Mốc 8 năm là 16,7 ca (6,4–27,5). Tính ra cứ 1000 người thì hai năm nhiều ra 4,1 ca, tám năm nhiều ra 16,7 ca. So với nữ không chuyển giới, hai con số đó là 3,4 (1,1–5,6) và 13,7 (4,1–22,7). Đột quỵ thiếu máu (loại trúng phong do mạch máu bị tắc) và nhồi máu tim nhìn chung các nhóm gần bằng nhau. Nhưng trong nhóm phụ nữ chuyển giới mới bắt đầu điều trị hormone trong thời gian được theo dõi, chênh lệch về huyết khối tĩnh mạch và đột quỵ thiếu máu rõ hơn. Chứng cứ về nam chuyển giới không đủ nên chưa kết luận được. Kết luận của tác giả là "kết quả này có thể gợi ý cần cảnh giác dài hạn với tác dụng phụ lên mạch máu của estrogen trong hormone chuyển giới"
- Mức chứng cứ
A
- Nguồn
Getahun D et al. (2018). Cross-sex Hormones and Acute Cardiovascular Events in Transgender Persons: A Cohort Study. Ann Intern Med. https://doi.org/10.7326/M17-2785；国家市场监督管理总局 (2022). 药品网络销售监督管理办法（总局令第 58 号，第九条）. https://www.gov.cn/gongbao/content/2022/content_5717002.htm
- Ghi chú
Chính nhà nghiên cứu viết rõ khuyết điểm của nghiên cứu này: có bao nhiêu người tự mua thuốc ngoài hệ thống bệnh viện thì họ tra không ra, nên ranh giới "có dùng thuốc hay không" vốn không kẻ được sạch. Điều này lại cho thấy dùng thuốc nên được đưa vào theo dõi chính quy. Nghiên cứu này chỉ xem mạch máu có xảy chuyện không, không trả lời điều trị hormone có nên dùng không hay dùng thì lợi gì; đó là một bộ chứng cứ khác. Mọi trường hợp dùng tới hormone giới tính đều như vậy, gồm thuốc tránh thai, điều trị hormone mãn kinh, bổ sung testosterone. Hễ bạn tự mua qua mạng, chỉnh liều theo bài trên mạng, chưa từng xét nghiệm huyết khối và chỉ số gan thận, thì rủi ro đều nằm ở đoạn "không ai theo dõi", không nằm ở chỗ vì sao bạn dùng thuốc. Đường chính quy trong TQ là tới khoa nội tiết hoặc chuyên khoa tương ứng của cơ sở y tế chính quy để đánh giá, kê đơn, khám lại.