20 Uống nhầm chất tẩy rửa, thuốc trừ sâu, thuốc men: trước hết đừng gây nôn, mang theo chai đi viện ngay; bắn vào mắt hay da thì xả nhiều nước sạch ít nhất 15 phút
Uống nhầm chất tẩy, thuốc trừ sâu hay thuốc thì đừng gây nôn, vì khi nôn có thể làm tổn thương họng và bị sặc. Nếu uống nhầm chất tẩy mạnh có tính axit hoặc kiềm, theo CDC Trung Quốc thì cho uống ít sữa hoặc lòng trắng trứng, mang chai đi viện ngay. Bắn vào da, mắt: xả nước sạch ít nhất 15 phút, banh mi mắt, đừng dụi. Nước sát trùng trộn nước tẩy bồn cầu sinh khí clo.
Xem chi tiết
- Chi phí
Không tốn tiền. Bạn để chất tẩy rửa, nước sát trùng, thuốc trừ sâu và thuốc men ở chỗ cao trẻ em với không tới, hoặc trong tủ có khóa. Đừng bao giờ chiết chúng sang chai nước uống.
- Lợi ích
Viện Vệ sinh nghề nghiệp và Kiểm soát ngộ độc thuộc CDC Trung Quốc đưa ra cách xử lý chia bốn trường hợp. Nuốt vào miệng (đường tiêu hóa) thì uống ngay một lượng vừa phải sữa hoặc lòng trắng trứng, "nhớ kỹ, đừng gây nôn". Đi viện càng nhanh càng tốt, đồng thời mang theo bao bì hoặc tờ hướng dẫn, "để bác sĩ phán đoán nhanh thành phần và đặt phương án cứu chữa". Hít phải hơi (đường hô hấp) thì chuyển ngay tới chỗ thông gió tốt, nới cổ áo để thở được thông; nếu ho dữ, thở gấp hay khó thở thì đi viện ngay. Dính da thì xả ngay chỗ tiếp xúc bằng nhiều nước sạch ít nhất 15 phút, chú ý đừng để nước xả bắn vào mắt hay vùng da còn lành. Dính mắt thì xả ngay bằng nhiều nước sạch hoặc nước muối sinh lý ít nhất 15 phút. Lúc xả, bạn banh mi mắt ra để nước chảy tiếp xúc đủ với nhãn cầu và mặt trong mi mắt, "tuyệt đối đừng dụi mắt". Xả xong thì tới khoa mắt ngay. Sản phẩm nguy hiểm được nhận diện theo độ axit kiềm (pH). Loại pH<3 là nước tẩy bồn cầu, chất tẩy cặn, chất lau sàn, chất đánh bóng inox. Một số chất thông cống mạnh còn chứa axit sulfuric loãng. Loại pH>11 là chất thông cống, chất tẩy dầu mỡ bếp mạnh, bột rửa bát, muối tẩy (muối nổ), bột tẩy. Còn một tổ hợp gây chuyện ngay tại chỗ: nước sát trùng dùng chung với nước tẩy bồn cầu chứa axit clohydric sẽ sinh khí clo, kích thích đường hô hấp, gây ho dữ và thở gấp, thậm chí nguy hiểm tới tính mạng. Không gây nôn không chỉ áp dụng cho chất tẩy rửa. Trang NHS về ngộ độc liệt kê thuốc, chất tẩy rửa gia dụng, một số cây và nấm, thuốc trừ sâu là nguyên nhân thường gặp, và ghi rõ: nếu nghi ngờ người bệnh nuốt phải chất có hại thì không nên bắt họ nôn, vì "có thể bị sặc và ngừng thở", cũng không cho ăn hay uống gì. Nếu bệnh nhân nôn ra, hãy lấy một ít chất nôn đựng vào vật chứa để đưa cho nhân viên y tế. Hướng dẫn cấp cứu quốc tế của Hội Chữ thập đỏ năm 2025 ghi rõ không nên khuyến khích người nuốt chất độc nôn, vì "có thể làm tổn thương họng". Hãy đưa chai, bao bì và nhãn cho nhân viên cấp cứu.
- Mức chứng cứ
B
- Nguồn
中国疾病预防控制中心职业卫生与中毒控制所 (2025). 暑假安全提示:警惕强酸强碱清洁剂. https://niohp.chinacdc.cn/kpdw/202507/t20250722_308659.htm;NHS. Poisoning:「do not try to make someone sick if you think they've swallowed something harmful – they could choke and stop breathing」「do not give the person anything to eat or drink」「if the person vomits, try putting some vomit in a container to give to healthcare professionals」;常见原因列有「medicines」「household cleaning products」「certain plants and mushrooms」「pesticides」. https://www.nhs.uk/conditions/poisoning/;International Federation of Red Cross and Red Crescent Societies (2025). International First Aid, Resuscitation and Education Guidelines 2025,第 346–347 页:「The person should NOT be encouraged to vomit as this may damage their throat」「First aid providers should not give any diluents such as milk, water or activated charcoal to a person who has swallowed a poisonous substance unless they are instructed to do so by the poison control centre or equivalent poison expert」. https://www.ifrc.org/sites/default/files/2026-03/IFRC%20International%20First%20Aid,%20Resuscitation%20and%20Education%20Guidelines%202025.pdf
- Ghi chú
Mục này xếp mức B vì tài liệu phổ biến kiến thức của cơ quan nhà nước chỉ nói nên xử lý và nhận diện thế nào, không có số "làm theo thì bớt bao nhiêu sự cố". Chuyện có nên cho uống sữa hay không, hai bên nói khác nhau. CDC Trung Quốc nói, người uống nhầm chất tẩy rửa mạnh có tính axit hoặc kiềm thì cho uống ít sữa hoặc lòng trắng trứng. Hội Chữ thập đỏ Quốc tế nói, trừ khi chuyên gia cấp cứu chất độc bảo làm vậy, không cho uống sữa, nước hay than hoạt tính; NHS cũng nói không cho ăn uống gì. Ngoài chất tẩy rửa, như thuốc hay thuốc trừ sâu, đừng tự cho uống gì. Không chắc đã uống nhầm thứ gì thì bạn mang chai, tờ hướng dẫn cùng chất nôn tới viện. Phòng ngừa rẻ hơn cấp cứu nhiều: cất riêng từng loại, đừng để lẫn với thức ăn, đồ uống, dùng xong vặn chặt nắp, chai rỗng thì vứt đi, và đừng bao giờ đổ sang chai nước suối. Khi dùng, bạn đeo găng cao su và kính bảo hộ, mở cửa cho thông gió, không trộn các loại với nhau. Khí CO xem mục 19 (máy báo khí CO kêu), bỏng lửa và bỏng nước nóng xem mục 14 (xả nước mát chảy 20 phút). Axit, kiềm và hóa chất loại này bắn lên người thì cởi quần áo thế nào, xả bao lâu, xem mục 21 (hóa chất axit kiềm bắn lên người). Pin nút hoặc nam châm nhỏ bị trẻ nuốt phải xem mục 45 (trẻ nuốt pin nút).