14 Bị bỏng thì lập tức xả nước mát chảy 20 phút, đừng bôi kem đánh răng hay nước tương
Trẻ bị bỏng được xả nước mát chảy đủ 20 phút trong 3 giờ đầu thì sau này ít có khả năng phải ghép da hơn. Không dùng nước đá. Quần áo dính vào vết thương thì đừng xé, xả xong đậy vải sạch rồi đi viện. Không bôi kem đánh răng, nước tương, dầu mè hay bột mì. Nhớ ra muộn thì xả bù trong 3 giờ đầu vẫn có ích.
Xem chi tiết
- Chi phí
Không tốn tiền, chỉ mất 20 phút.
- Lợi ích
Một nghiên cứu ở Úc theo dõi 2.495 trẻ em bị bỏng. Trẻ được xả nước mát chảy 20 phút trong 3 giờ sau khi bị bỏng có tỷ số chênh phải ghép da về sau là 0,6, 95% CI 0,4–0,8 (khoảng tin cậy). Điều này có nghĩa là khả năng phải ghép da thấp hơn, nhưng không thể nói thẳng là xác suất chỉ còn khoảng sáu phần mười. Gộp kết quả 7 nghiên cứu cũng thấy "20 phút nước mát chảy trong ba giờ sau khi bị thương làm giảm đáng kể khả năng phải ghép da và phải xử lý vết thương bằng phẫu thuật". Hướng dẫn sơ cứu quốc tế 2025 của Liên đoàn Hội Chữ thập đỏ và Trăng lưỡi liềm đỏ ghi rõ không xả bằng nước đá và không chườm đá, vì sẽ làm tổn thương nặng thêm. NHS ghi: cởi quần áo và trang sức gần vùng bỏng, nhưng thứ dính vào vết thương thì đừng gỡ; không bôi kem, dầu hay bơ lên chỗ bỏng.
- Mức chứng cứ
A
- Nguồn
Griffin BR, Frear CC, Babl F, Oakley E, Kimble RM (2020). Cool Running Water First Aid Decreases Skin Grafting Requirements in Pediatric Burns: A Cohort Study of Two Thousand Four Hundred Ninety-five Children. Annals of Emergency Medicine, 75(1), 75-85. https://doi.org/10.1016/j.annemergmed.2019.06.028；Griffin B, Cabilan CJ, Ayoub B, et al. (2022). The effect of 20 minutes of cool running water first aid within three hours of thermal burn injury on patient outcomes: A systematic review and meta-analysis. Australasian Emergency Care, 25(4), 367-376. https://doi.org/10.1016/j.auec.2022.05.004；International Federation of Red Cross and Red Crescent Societies (2025). International First Aid, Resuscitation and Education Guidelines 2025，第 289 页：「Do not use ice-cold water」「Do not apply ice, as this may aggravate the injury」. https://www.ifrc.org/sites/default/files/2026-03/IFRC%20International%20First%20Aid,%20Resuscitation%20and%20Education%20Guidelines%202025.pdf；NHS. Burns and scalds：「do not remove anything that is stuck to the affected area」「do not put any creams, oils or butter on burns or scalds」. https://www.nhs.uk/conditions/burns-and-scalds/treatment/
- Ghi chú
Dùng nước mát chứ không dùng nước đá, vì chườm đá làm tổn thương nặng hơn. Quần áo dính vào vết thương thì đừng cố xé ra, xả xong bạn lấy vải sạch đậy lại rồi đi viện. Kem đánh răng, nước tương, dầu mè, bột mì đều đừng bôi; NHS ghi rõ không bôi bất kỳ loại kem, dầu hay mỡ nào lên vết bỏng. Trong ba giờ đầu, xả bù vẫn có ích. Cách tắm cho em bé để tránh bỏng, xem phần 20, mục 17 (cho nước lạnh trước rồi mới pha nước nóng vào).