Cẩm nang sống đáng giá

21 Tổn thương tủy sống mà không tiểu được thì chọn cách bài tiết cùng bác sĩ, đừng cứ cắm ống thông tiểu để đó không lo, phải khám định kỳ thận và bàng quang cả đời

Tiền: ÍtThời gian: NhiềuÝ chí: NhiềuLợi ích: VừaLoại lợi ích: Sức khỏe, tuổi thọChứng cứ B

Tổn thương tủy sống mà không tiểu được thì phải dựa vào các cách như thông tiểu để làm rỗng bàng quang. Dữ liệu theo dõi 70 năm của Anh cho thấy hơn 10% ca tử vong là do hệ tiết niệu sinh dục. Tỷ lệ biến chứng ở người đặt ống thông tiểu lâu dài cao gấp đôi người tự hẹn giờ thông tiểu. Dù dùng cách nào cũng phải khám định kỳ thận và bàng quang suốt đời.

Xem chi tiết
Chi phí

Phải tự hẹn giờ thông tiểu, mỗi ngày bốn đến sáu lần, mỗi lần vài phút, ống thông tiểu phải mua liên tục. Khám lại một đến hai năm một lần, khám ở khoa tiết niệu hoặc khoa phục hồi. Khó nhất là ngày nào cũng phải làm, mấy chục năm không được đứt quãng.

Lợi ích

Hai trung tâm tổn thương tủy sống của Anh đã khảo sát nguyên nhân tử vong của 5483 bệnh nhân bị tổn thương tủy sống do chấn thương. Những người này bị thương từ năm 1943 đến 2010, đều sống sót qua năm đầu tiên sau khi bị thương, và được theo dõi cho đến cuối năm 2014. Tổng cộng có 2322 người chết, trong đó 2170 người có nguyên nhân tử vong đáng tin cậy. Các nguyên nhân hàng đầu là hệ hô hấp 29.3%, hệ tuần hoàn 26.7%, khối u 13.9%, hệ tiết niệu sinh dục 11.5%. Trừ yếu tố tuổi tác, tỷ lệ tử vong do hệ tiết niệu sinh dục cao hơn dân số chung; mấy năm nay dù có giảm nhưng vẫn thiên cao. Một nghiên cứu khác ở Mỹ đã lật lại bệnh án của 316 bệnh nhân tổn thương tủy sống do chấn thương, theo dõi trung bình 18.3 năm sau khi bị thương, phân nhóm theo cách bài tiết. Số người gặp biến chứng ở nhóm đặt ống thông niệu đạo lâu dài là 53.5%, nhóm thông tiểu ngắt quãng sạch là 27.2%, nhóm tự tiểu là 32.4%, nhóm mở thông bàng quang ra da là 44.4%. Biến chứng gồm nhiễm trùng, sỏi, tổn thương niệu đạo và bất thường hình ảnh. Đây chỉ là so sánh bệnh án, không phải phân ngẫu nhiên. Hướng dẫn năm 2026 của Hiệp hội Tiết niệu Châu Âu ghi rõ, đặt ống thông niệu đạo lâu dài có nhiều biến chứng, nguy cơ nhiễm trùng đường tiết niệu cao, nên tránh được thì tránh. Mở thông bàng quang ra da cũng vậy, chỉ nhẹ hơn chút. Hướng dẫn còn ghi phải theo dõi suốt đời để kiểm tra nguy cơ tổn thương đường tiết niệu trên và suy thận. Đa số trường hợp khoảng cách khám lại không quá một đến hai năm. Người nguy cơ cao thì khoảng nửa năm siêu âm một lần, mỗi năm khám sức khỏe và xét nghiệm nước tiểu. Mục 3.4.2.e của Hướng dẫn ghi rằng thông tiểu ngắt quãng và đặt ống thông tiểu đều là cách làm tiêu chuẩn cho người không thể làm rỗng bàng quang, khuyên bác sĩ và bệnh nhân nên cùng quyết định. Ở người tổn thương tủy sống, điểm đánh giá chất lượng sống của cách thông tiểu ngắt quãng kém hơn cách đặt ống thông, đặc biệt rõ rệt ở người bị nhiễm trùng đường tiết niệu hơn 4 lần một năm. Một nghiên cứu quan sát cho thấy, 42.1% người dùng cách thông tiểu ngắt quãng đã bỏ sau 12 tháng, nguyên nhân chính là bất tiện, rỉ nước tiểu và số lần nhiễm trùng tăng lên. Hướng dẫn ghi ống thông tiểu bằng silicone tốt hơn vì khó bị đóng cặn, và bệnh nhân mắc bệnh hệ thần kinh thường bị dị ứng cao su. Mục 3.5.1 liệt kê các dấu hiệu nhiễm trùng đường tiết niệu hay gặp nhất ở nhóm bệnh nhân này: sốt, rỉ nước tiểu mới xuất hiện hoặc nặng hơn, co giật mạnh hơn, mệt mỏi, nước tiểu đục và nặng mùi hơn, đau vùng thận hoặc bàng quang, cùng chứng loạn phản xạ tự chủ.

Mức chứng cứ

B

Nguồn

Savic G, DeVivo MJ, Frankel HL, Jamous MA, Soni BM, Charlifue S (2017). Causes of death after traumatic spinal cord injury - a 70-year British study. Spinal Cord, 55(10):891-897. https://doi.org/10.1038/sc.2017.64;Weld KJ, Dmochowski RR (2000). Effect of bladder management on urological complications in spinal cord injured patients. Journal of Urology, 163(3):768-772. https://doi.org/10.1016/s0022-5347(05)67800-7;European Association of Urology (2026). EAU Guidelines on Neuro-Urology(第 3.3.8、3.4.2.e、3.5.1、3.7 节). https://uroweb.org/guidelines/neuro-urology/chapter/the-guideline

Ghi chú

Tranh cãi: Cùng một bản hướng dẫn lại xếp cả thông tiểu ngắt quãng và đặt ống thông vào dạng tiêu chuẩn, yêu cầu bác sĩ và người bệnh cùng quyết định. Ở người tổn thương tủy sống, điểm đánh giá chất lượng sống của việc thông tiểu ngắt quãng lại kém hơn, người nhiễm trùng đường tiết niệu quá 4 lần một năm thì điều này càng rõ. Hơn bốn phần mười số người tự thông tiểu ngắt quãng đã từ bỏ chỉ trong một năm. Vì thế, người nào tay bị bất tiện, nhà không có ai phụ giúp thì đặt ống thông tiểu có thể là một lựa chọn hợp lý, tác giả suy luận điều này từ những điểm trên. Nếu đặt ống thông, hướng dẫn khuyên dùng ống silicone. Đừng tự mình quyết định, cũng đừng cắm ống vào rồi để đó vài năm không khám lại. Thấy rỉ nước tiểu mới, nước tiểu đục hôi, co giật mạnh lên, phát sốt, thì có thể là nhiễm trùng đường tiết niệu, phải đi khám. Bàng quang căng quá mức sẽ gây loạn phản xạ tự chủ, xem mục 1 phần này (đột nhiên đau đầu dữ dội). Do không lấy được bản gốc của hướng dẫn về bàng quang thần kinh ở trong nước (Trung Quốc) nên tác giả không trích dẫn. Người hưởng lợi là chính bạn.