Cẩm nang sống đáng giá

16 Ở đơn vị lâu dài bị bắt nạt, sỉ nhục, làm khó, đừng cứng gánh: trước ghi lại giữ chứng cứ, rồi theo tính chất đi tố cáo, báo cảnh sát hoặc trọng tài

Tiền: Không tốnThời gian: VừaÝ chí: NhiềuLợi ích: VừaLoại lợi ích: Sức khỏe, tuổi thọChứng cứ BChỉ áp dụng ở Trung Quốc

Người bị bắt nạt ở chỗ làm về sau có nguy cơ bệnh tim và đột quỵ cao hơn khoảng sáu phần, bị càng nhiều thì càng cao. Người bị bắt nạt mấy năm sau nảy ý nghĩ tự tử gấp khoảng hai lần người khác. Bị mắng chịu tủi không phải chuyện nhỏ nhịn một cái là qua.

Xem chi tiết
Chi phí

Không tốn đồng nào, nhưng phải bỏ thời gian ghi chép: ngày tháng, người có mặt, lời nguyên văn của đối phương, còn chụp màn hình chat và email thì giữ bản gốc. Đi trọng tài hay kiện thì mất mấy tháng. Cái giá đổi việc là cao nhất, đi hay không thì bạn tự tính.

Lợi ích

Về sức khỏe, ba nghiên cứu theo dõi dài hạn của Thụy Điển và Đan Mạch gộp lại, tổng 79.201 người đang đi làm 18 đến 65 tuổi. Ban đầu họ đều không có bệnh tim mạch, theo dõi bình quân 12,4 năm. 9% nói một năm qua từng bị bắt nạt ở chỗ làm. Người bị bắt nạt có nguy cơ bệnh tim mạch (bệnh mạch vành và bệnh mạch não) cao hơn khoảng 59% (HR 1,59, 95% CI 1,28–1,98). Người từng gặp bạo lực ở chỗ làm thì cao hơn khoảng 25% (HR 1,25, 1,12–1,40). Cả hai đều gặp càng nhiều, nguy cơ càng cao. Một điều tra theo dõi lấy mẫu ngẫu nhiên toàn quốc của Na Uy có 1.846 người đang đi làm, cách hai ba năm đo một lần, tổng cộng đo ba lần. Người bị bắt nạt sau đó xuất hiện ý nghĩ tự tử gấp khoảng 2 lần người khác (OR 2,05, 95% CI 1,08–3,89). Ngược lại, người trước đã có ý nghĩ tự tử thì sau không dễ bị bắt nạt hơn. Về pháp luật, TQ không có luật riêng quản "bắt nạt nơi làm việc", phải đối chiếu từng hành vi cụ thể. Đơn vị sỉ nhục, thể phạt, đánh đập, lục soát trái phép hoặc giam giữ người lao động thì phải chịu phạt hành chính, gây tổn hại phải bồi thường, phạm tội thì bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Đơn vị dùng bạo lực hay uy hiếp ép bạn làm việc, bạn có thể giải trừ hợp đồng ngay, không cần báo trước, còn lấy được bồi thường kinh tế. Đơn vị phải có biện pháp để phòng và chặn người lợi dụng chức quyền, quan hệ trên dưới mà quấy rối tình dục. Người bị hại có thể yêu cầu kẻ quấy rối chịu trách nhiệm dân sự. Trọng tài lao động tính từ ngày nhận đơn thì trong 45 ngày phải giải quyết xong, vụ phức tạp gia hạn tối đa 15 ngày.

Mức chứng cứ

B

Nguồn

Xu T 等 (2019). Workplace bullying and workplace violence as risk factors for cardiovascular disease: a multi-cohort study. European Heart Journal. https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehy683;Nielsen MB, Nielsen GH, Notelaers G, Einarsen S (2015). Workplace Bullying and Suicidal Ideation: A 3-Wave Longitudinal Norwegian Study. American Journal of Public Health. https://doi.org/10.2105/AJPH.2015.302855;全国人大常委会 (2007). 劳动合同法(第三十八条第二款、第四十六条、第八十八条). https://www.gov.cn/gongbao/content/2007/content_711013.htm;全国人大 (2020). 民法典(第一千零一十条). 最高人民检察院转载全文 https://www.spp.gov.cn/spp/fl/202006/t20200602_463888.shtml;全国人大常委会 (2022 年修订). 妇女权益保障法(第二十五条). https://flk.npc.gov.cn/detail?id=ff808181841257210184281512de0eec;全国人大常委会 (2007). 劳动争议调解仲裁法(第四十三条). 安康市人社局转载全文 https://rsj.ankang.gov.cn/Content-2150407.html

Ghi chú

Chỉ tham khảo TQ: Đặt mức B vì số sức khỏe đến từ theo dõi ghi chép chứ không phải thí nghiệm chia nhóm, và "bị bắt nạt" là do chính họ tự báo. Việc làm trước được có bốn bước. Bước một, từ hôm nay ghi chép lại, ghi âm xem phần 8, mục 41 (cuộc nói chuyện mình tham gia cứ mở ghi âm). Bước hai, phản ánh bằng văn bản qua kênh nội bộ của đơn vị, để lại hồ sơ đã phản ánh. Bước ba, bị đánh, bị nhốt, bị sỉ nhục giữa đám đông thì báo cảnh sát. Bước bốn, bị ép đi vì nợ lương hay không đóng bảo hiểm xã hội thì làm theo mục 7 (đừng ký "tự nguyện xin nghỉ vì lý do cá nhân") và mục 8 (trước khi nghỉ việc lưu chứng cứ) của phần này. Bồi thường kinh tế tính thế nào thì xem mục 4 phần này (bị sa thải trước tính rõ N). Còn chỉ lạnh nhạt, cô lập hay làm khó đơn thuần thì đa số không đối được vào điều luật nào, đường đi chủ yếu là tố cáo nội bộ, đổi vị trí và đổi việc. Trọng tài xử tối đa 60 ngày kể từ khi nhận đơn. Kiện ra tòa sơ thẩm thì theo quy định phải xét xử xong trong 6 tháng, có thể kéo dài, và bạn tự trả phí luật sư. Đã chịu không nổi thì trước hết gọi 12356, xem phần 1, mục 25 (trầm cảm hoặc có ý nghĩ tự tử gọi 12356). Không chủ trương vừa tủi là nghỉ việc, cái giá đổi việc bạn tự tính.