37 Bắt gặp một đám đánh nhau: lùi ra đi, đừng lên can, đừng đứng xem, đừng nhặt hung khí dưới đất; muốn báo thì lùi tới khoảng an toàn gọi 110
Bạn mà ra tay thì can ngăn cũng thành tham gia đánh nhau. Tích cực tham gia tụ tập đánh nhau thì bị phạt dưới 3 năm. Đông người quy mô lớn, giữa đường gây rối loạn trật tự nghiêm trọng, hoặc có hung khí thì 3 đến 10 năm. Đứng xem dễ bị đánh nhầm. Bạn nên lùi ra. Muốn báo thì lùi xa, gọi 110, nói địa điểm, mấy người, có hung khí không.
Xem chi tiết
- Chi phí
Không tốn tiền. Phần khó là kìm hai thôi thúc: lao lên kéo người ra, và đứng lại xem cho biết. Báo cảnh sát xong, bạn có thể bị gọi lại lấy lời khai một lần, nhiều nhất mất nửa ngày.
- Lợi ích
Điều 292 Bộ luật Hình sự (TQ): "tụ tập đánh nhau, đối với kẻ cầm đầu và người tích cực tham gia khác, phạt tù dưới ba năm, tù giam ngắn hạn hoặc quản chế". Các trường hợp nhiều lần tụ tập đánh nhau, đông người, quy mô lớn, ảnh hưởng xã hội xấu, đánh nhau ở nơi công cộng hay giao lộ quan trọng gây rối loạn trật tự xã hội nghiêm trọng, hoặc có hung khí thì "phạt tù từ ba năm đến mười năm". "Tụ tập đánh nhau gây thương tích nặng hay chết người" thì định tội theo tội cố ý gây thương tích, tội cố ý giết người. Luật Xử phạt quản lý trị an cũng có điều phạt. Ai đánh người thì bị tạm giữ 5 đến 10 ngày kèm phạt 500 đến 1.000 nhân dân tệ. Kết bè đánh nhau thì xử như hành vi gây rối trật tự, cao nhất bị tạm giữ 15 ngày kèm phạt 2.000 nhân dân tệ. "Ý kiến chỉ đạo về áp dụng chế độ phòng vệ chính đáng theo pháp luật", điều 5: xâm hại trái pháp luật "vừa gồm xâm hại trái pháp luật nhắm vào bản thân, vừa gồm xâm hại trái pháp luật gây nguy hại cho lợi ích nhà nước, lợi ích công cộng hoặc nhắm vào người khác". Cùng văn bản đó, điều 9 viết: nếu một bên ra tay trước với thủ đoạn rõ ràng quá đáng, thì bên đánh trả nói chung nên được xác định là hành vi phòng vệ. Điều này cũng áp dụng khi một bên ra tay trước và vẫn tiếp tục xâm hại dù bên kia đã cố tránh xung đột
- Mức chứng cứ
B
- Nguồn
全国人大 (1997). 刑法（第二百三十二、二百三十四、二百九十二、三百零五、三百一十条）. https://www.spp.gov.cn/spp/fl/201802/t20180206_364975.shtml；全国人大常委会 (2025). 治安管理处罚法（2025 年修订，第三十、五十一条）. https://www.spp.gov.cn/spp/fl/202506/t20250627_699863.shtml；最高人民法院、最高人民检察院、公安部 (2020). 关于依法适用正当防卫制度的指导意见（法发〔2020〕31 号，第 5、9 条）. https://www.court.gov.cn/zixun/xiangqing/251611.html；全国人大 (2018). 刑事诉讼法（2018 年修订，第六十二、一百一十、一百一十一、一百九十三条）. 宁夏回族自治区人民检察院转载全文 https://www.nx.jcy.gov.cn/zwsy/qwfb/202011/t20201119_608817.html
- Ghi chú
Chỉ tham khảo TQ: Mục này xếp mức B vì phần hậu quả có điều luật cứng, nhưng bước "lùi ra báo cảnh sát, đừng lao vào can" không có nguyên văn chính thức. Bước đó được suy ra từ điều luật và cách "xác định đánh lẫn nhau". Câu "tôi tới để can" không phải bùa hộ mệnh, vì cơ quan xử lý nhìn xem bạn có ra tay không và đánh ai. Bên kia đã ngã hay đã chạy mà bạn còn đuổi theo đánh thì không còn tính là phòng vệ. Thấy một người bị vây đánh một chiều, luật quả thật cho phép bạn ngăn lại, vì phòng vệ chính đáng không chỉ bảo vệ bản thân mà cả người khác. Nhưng tay không xông vào thì phần lớn chỉ thêm một người bị thương. Kêu người tới, quay video từ xa, báo cảnh sát thì có ích hơn. "Không ra tay, không đứng xem" với bạn chỉ có lợi. Còn cái lợi của việc gọi 110 phần lớn rơi vào người đang nằm dưới đất, thuộc bậc thấp nhất trong số người hưởng lợi mà sách này tính, nên có bỏ thời gian ra hay không thì bạn tự cân. Trước khi cân, bạn nên biết mấy việc. Nghĩa vụ làm chứng vốn đã có sẵn: Điều 62 Luật Tố tụng hình sự viết rõ ai biết tình tiết vụ án đều có nghĩa vụ làm chứng, bạn không gọi cuộc điện thoại này thì nghĩa vụ đó cũng không biến mất. Nếu có người bị thương nặng hay chết, cảnh sát xem camera vẫn tìm ra người có mặt, và người đứng xem lại dễ bị ghi tên nhất. Người tố giác không muốn công khai tên thì cơ quan xử lý "phải giữ bí mật cho họ" (Điều 111). Bạn nói rõ địa điểm, số người, có hung khí không là có thể cúp máy, không cần ở lại hiện trường. Người làm chứng chỉ bị răn dạy hoặc tạm giữ dưới mười ngày khi tòa đã thông báo bạn ra tòa mà vẫn không đưa được lý do chính đáng và không chịu làm chứng (Điều 193), mà người qua đường rất hiếm khi đi tới bước đó. Riêng việc không báo cảnh sát thì không vi phạm luật. Câu "vừa có quyền vừa có nghĩa vụ" ở Điều 110 Luật Tố tụng hình sự không đi kèm chế tài, luật hình sự cũng không có tội danh phạt người thường biết mà không báo, nên bỏ đi là một lựa chọn hợp pháp. Sau khi bỏ đi, lằn ranh đỏ chỉ có hai. Một là sau đó giúp giấu người hay làm chứng cứ giả để bao che (Điều 310 Bộ luật Hình sự, dưới 3 năm, nặng thì 3 đến 10 năm). Hai là khi được mời làm chứng mà cố ý khai gian (Điều 305, dưới 3 năm, nặng thì 3 đến 7 năm). Im lặng hay nói thật đều không sao, chỉ bịa chuyện mới có chuyện. Chính bạn bị cuốn vào xung đột thì xem phần 8, mục 10 (có xung đột thì báo cảnh sát trước, không ra tay), bị người lạ đòi tiền xem mục 36, chuyện tiền khi cứu người mà bị thương xem mục 39.