18 Đừng trông gói khám sức khỏe tổng quát phòng bệnh, làm mấy sàng lọc có chứng cứ theo tuổi và giới
Người khám tổng quát định kỳ chết nhiều như người không khám, cả vì tim mạch lẫn ung thư. Làm vài sàng lọc có chứng cứ theo tuổi và giới là đủ. Ở Trung Quốc, mỗi năm người từ 35 tuổi trở lên được đo huyết áp miễn phí, người từ 65 tuổi trở lên được khám miễn phí.
Xem chi tiết
- Chi phí
Bạn không tốn tiền, còn tiết kiệm phí gói mỗi năm vài trăm đến vài nghìn nhân dân tệ. Đổi lại, bạn phải tự nhớ cần làm xét nghiệm mục nào và bao lâu làm một lần.
- Lợi ích
Bản cập nhật 2019 của tổng quan hệ thống Cochrane nhận 17 thử nghiệm chia nhóm ngẫu nhiên đối chứng. Tính tử vong tổng thì gộp 11 thử nghiệm trong đó, 233.298 người tham gia, 21.535 ca chết. Nhóm làm khám sức khỏe tổng quát và nhóm đối chứng bằng nhau, RR 1,00. RR là tỷ số nguy cơ, 1 nghĩa là hai bên như nhau. 95% CI 0,97–1,03 là khoảng tin cậy. Tính chết vì tim mạch thì gộp 9 thử nghiệm, 170.227 người, 6.237 ca chết, RR 1,05 (95% CI 0,94–1,16). Tính chết vì ung thư thì gộp 8 thử nghiệm, 139.290 người, 3.663 ca chết, RR 1,01 (95% CI 0,92–1,12). Hai mục này cũng không thấy khác. Kết luận của tác giả là "khám sức khỏe tổng quát khó có ích". Dự án dịch vụ y tế công cộng cơ bản quốc gia (TQ) cho cư dân thường trú từ 35 tuổi trở lên mỗi năm đo miễn phí một lần huyết áp, cho người già từ 65 tuổi trở lên mỗi năm miễn phí một lần khám sức khỏe. Lần khám miễn phí đó gồm khám thể lực, huyết thường, niệu thường, đường huyết lúc đói và điện tâm đồ. Gan thì xét nghiệm AST, ALT, bilirubin toàn phần. Thận thì xét nghiệm creatinin huyết thanh, urê máu. Mỡ máu thì xét nghiệm cholesterol toàn phần, triglyceride, cholesterol lipoprotein mật độ thấp, cholesterol lipoprotein mật độ cao. Cuối cùng là siêu âm bụng gan mật tụy lách (toàn quốc)
- Mức chứng cứ
A
- Nguồn
Krogsbøll LT, Jørgensen KJ, Gøtzsche PC (2019). General health checks in adults for reducing morbidity and mortality from disease. Cochrane Database of Systematic Reviews, 1, CD009009. https://doi.org/10.1002/14651858.CD009009.pub3；国家卫生计生委 (2017). 国家基本公共卫生服务规范（第三版）（老年人健康管理服务、高血压患者健康管理服务）. https://www.nhc.gov.cn/ewebeditor/uploadfile/2017/04/20170417104506514.pdf
- Ghi chú
Chỉ tham khảo TQ: Cái cần bác bỏ là "lấy gói khám hằng năm làm cách phòng bệnh". Điều đó không có nghĩa là mọi xét nghiệm đều đừng làm. Người từ 35 tuổi trở lên được đo huyết áp miễn phí mỗi năm một lần, người từ 65 tuổi trở lên được khám miễn phí mỗi năm một lần. Đó vốn là phần dự án dịch vụ y tế công cộng cơ bản quốc gia cấp, bạn không phải bỏ tiền. Mục nào có lý do nên kiểm tra thì bạn cứ kiểm tra. Huyết áp, đường huyết, viêm gan B xem phần 1, mục 7, 8 và 14 (đo huyết áp, xét nghiệm đường huyết lúc đói, xét nghiệm năm chỉ số viêm gan B). Vú, cổ tử cung, đại trực tràng xem phần 1, mục 17, 18 và 19 (tầm soát ung thư vú, ung thư cổ tử cung, ung thư đại trực tràng). Vi khuẩn Helicobacter pylori và CT liều thấp xem phần 1, mục 23 và 24. Với phụ nữ từ 65 tuổi trở lên, đo mật độ xương xem phần 1, mục 39 (đo mật độ xương bằng máy DXA). Nếu bạn từng có hành vi nguy cơ cao thì đi kiểm tra, xem phần 1, mục 31. Mấy tuổi bắt đầu làm và bao lâu làm một lần đều được viết ở đó. Nếu cơ quan tổ chức khám hoặc người khác trả tiền thì bạn cứ đi. Điều cần chặn là việc tự bỏ tiền mua gói và tự thêm mục. Người đã có bệnh mạn tính, người có triệu chứng và các xét nghiệm bác sĩ kê theo bệnh không thuộc phạm vi này, vì đó là khám bệnh chứ không phải sàng lọc. Mục không có chứng cứ thường gặp nhất trong gói là dấu ấn ung thư và chụp ảnh toàn thân, xem mục 7 phần này (PET-CT toàn thân và gói dấu ấn ung thư). Nếu kiểm tra ra acid uric cao mà chưa từng đau, hoặc sỏi túi mật mà chưa từng đau thì làm thế nào, xem mục 19 (acid uric cao không triệu chứng) và mục 20 (sỏi túi mật không triệu chứng) phần này. Ngoài ra, đa số thử nghiệm Cochrane nhận vào được làm ở nước thu nhập cao, nơi khám bệnh vốn đã thuận tiện. Vùng thiếu nguồn lực y tế không nên sao chép thẳng kết luận này.