2 Đưa "đi học có dùng không" vào cả sổ tử vong: mỗi thêm một năm học, nguy cơ chết người lớn giảm khoảng 1,9%
Cứ học thêm một năm, nguy cơ tử vong ở người lớn giảm trung bình khoảng 1,9%. Người từ 18 đến 49 tuổi giảm rõ nhất với 2,9% mỗi năm, còn trên 70 tuổi chỉ giảm 0,8%. Người học tiếp thường sẵn điều kiện tốt, nên khó tách riêng tác dụng của việc học.
Xem chi tiết
- Chi phí
Bạn không tốn tiền. Thứ bạn tốn là thời gian và sức lực của mấy năm học thêm, còn học phí bạn xem mục 4 phần này (học phí trung cấp và trợ cấp học tập). Phần khó nhất là bạn phải kiên trì học tiếp, không bỏ dở giữa chừng.
- Lợi ích
Nghiên cứu gộp các nghiên cứu trước đó lại để tính chung (tổng quan hệ thống và phân tích gộp). Thời gian thu thập tài liệu từ 1/1980 tới 5/2023, đưa vào 603 nghiên cứu, trải trên 59 quốc gia và 70 địa điểm, với 10.355 quan sát. Trình độ học vấn và tỷ lệ tử vong ở người lớn (tính chung mọi nguyên nhân tử vong) có mối quan hệ liều-đáp ứng, tức học càng nhiều thì nguy cơ tử vong càng giảm. Trung bình cứ mỗi năm học thêm, nguy cơ tử vong giảm 1,9% (khoảng tin cậy 95% 1,8–2,0, giá trị thực tế rơi vào khoảng này). Người từ 18 tới 49 tuổi cứ học thêm một năm thì giảm 2,9% (2,8–3,0). Người trên 70 tuổi chỉ giảm 0,8% (0,6–1,0). Giữa nam và nữ không thấy có sự khác biệt. Khi phân tích riêng theo mức phát triển của từng quốc gia (chỉ số xã hội-nhân khẩu), kết quả cũng không khác
- Mức chứng cứ
A (Tranh cãi)
- Nguồn
IHME-CHAIN Collaborators (2024). Effects of education on adult mortality: a global systematic review and meta-analysis. The Lancet Public Health, 9(3), e155-e165. https://doi.org/10.1016/S2468-2667(23)00306-7
- Ghi chú
Tranh cãi. Các tác giả tự nhận có thiên lệch xuất bản (p<0,0001), nghĩa là nghiên cứu có kết quả khả quan dễ được đăng báo hơn. Kết quả giữa các nghiên cứu cũng chênh lệch nhau rất xa. Mọi số liệu đưa vào đều từ theo dõi quan sát, không phải thử nghiệm chia nhóm ngẫu nhiên. Số năm đi học thường đan xen với điều kiện gia đình, vùng miền và công việc. Trong con số 1,9% này, loại nghiên cứu này không tách riêng được bao nhiêu phần do việc đi học mang lại và bao nhiêu phần do "người học tiếp được vốn dĩ gia cảnh đã tốt". Nhân quả theo chiều ngược lại cũng không tách được: người từ nhỏ đã có bệnh hoặc có vấn đề tâm lý thì dễ bỏ học hơn, cũng dễ chết sớm hơn. Điều này làm tác dụng của việc đi học trông lớn hơn thực tế. Vì vậy, số liệu này cho thấy rõ việc "học nhiều và sống lâu cùng chiều với nhau", nhưng không đồng nghĩa với việc "bạn cứ đi học là sống thêm được 1,9%". Đại lượng lợi ích của mục này được định là nhỏ. Bạn thường học thêm ba bốn năm nữa, nên tính mỗi năm 1,9% thì cộng lại chưa tới một phần mười. Theo ranh giới của cả cuốn sách, mức đó chỉ tính là nhỏ. Người hưởng lợi ở đây là chính bạn