12 Chảy máu nhiều thì trước hết dùng tay ấn chặt vết thương, tay chân ấn không cầm được thì lên garô, đồng thời gọi 120
Bạn lấy tay hoặc vải ấn chặt; tay chân ấn không cầm thì lên garô, gọi 120, lên rồi không nới. Thương binh lên garô trước sốc sống chín phần mười, sau sốc một phần mười; 5 người cần mà không lên đều chết. Buộc trên vết thương, vặn tới khi máu dừng, ghi giờ. Cổ, thân chỉ ấn.
Xem chi tiết
- Chi phí
Một dây garô xoắn giá vài chục đến hơn trăm nhân dân tệ, bạn để sẵn trong xe và túi sơ cứu. Học một lần cách "buộc phía trên vết thương, vặn tới khi máu dừng, ghi giờ" chỉ mất vài phút.
- Lợi ích
Trong 6 năm, 11 trung tâm chấn thương cấp một ở bang Texas (Mỹ) tiếp nhận 1.026 ca tổn thương mạch máu tứ chi, trong đó 181 ca (17,6%) được lên garô trước khi tới viện. Tính thẳng không điều chỉnh gì thì nhóm có garô tử vong 3,9%, nhóm không có 5,2%. Sau khi cân bằng các điều kiện khác (hiệu chỉnh đa yếu tố), việc lên garô vẫn liên quan riêng với sống sót. OR hiệu chỉnh là 5,86, khoảng tin cậy 95% CI 1,41 đến 24,47. Ở 232 thương binh của bệnh viện chiến trường Baghdad, người được lên garô trước khi sốc sống sót 90%, người lên sau khi sốc chỉ 10%. 5 người cần garô mà không được lên đều chết, người đã lên sống 87%. Thứ tự là: ấn trực tiếp, dùng quần áo, khăn đều được → tay chân chảy máu ấn không cầm được thì lên garô → gọi 120 → không nới ra
- Mức chứng cứ
A
- Nguồn
Teixeira PGR 等 (2018). Civilian Prehospital Tourniquet Use Is Associated with Improved Survival in Patients with Peripheral Vascular Injury. Journal of the American College of Surgeons. https://doi.org/10.1016/j.jamcollsurg.2018.01.047 ; Kragh JF 等 (2009). Survival with emergency tourniquet use to stop bleeding in major limb trauma. Annals of Surgery. https://doi.org/10.1097/SLA.0b013e31818842ba ; 中国医师协会急诊医师分会等 (2020). 止血带的急诊应用专家共识. 中华急诊医学杂志 29(6):773-779：「院前急救时，止血带一旦使用则不建议松开，除非得到可以替代的彻底止血的救治」「最长使用时间不应超过2 h。但如果客观情况无法到医院救治或者无替代止血办法，则在得到正规救援前不解除止血带」. https://doi.org/10.3760/cma.j.issn.1671-0282.2020.06.006，全文 http://www.cem.org.cn/rhtml/20200606/index.htm
- Ghi chú
Đừng lấy dây thừng, dây giày hay loại dây mảnh làm garô, vì chúng không siết cầm được động mạch mà còn cứa rách da. Lên garô rồi thì đừng cứ một lúc lại nới ra để "xả bớt máu". Chảy máu ở cổ và thân chỉ ấn được, không buộc. Trong dữ liệu chiến trường đó, garô không làm ai phải cắt cụt chi, chỉ có 4 ca tê liệt thần kinh thoáng qua. Đồng thuận chuyên gia của bác sĩ cấp cứu Trung Quốc cũng nói như vậy: trước khi tới viện, đã dùng garô thì không khuyến nghị nới ra, trừ khi có cách khác cầm máu triệt để. Chảy máu cánh tay thì buộc ở khoảng một phần ba giữa–trên của cánh tay, chảy máu đùi thì buộc ở gốc đùi. Không buộc ở cẳng tay, cẳng chân, hay ngay tại khuỷu tay, đầu gối. Đồng thuận khuyến nghị tổng thời gian trước và sau khi vào viện cố gắng đừng quá 2 giờ. Nhưng nếu không tới được viện mà cũng không còn cách cầm máu nào khác thì đừng tháo ra cho tới khi có cứu hộ chính quy. Garô chế tạm bằng thắt lưng, cà vạt, tay áo thì dùng một mình khó cầm máu, phải kèm một cây gậy để vặn siết.