20 Quan hệ kẹt trong cãi nhau lặp lại và chiến tranh lạnh thì hai người cùng đi trị liệu cặp đôi: chỉ ngồi chờ thì gần như không tự khá lên
Cặp đôi đang kẹt mà cùng làm xong trị liệu thì hài lòng với quan hệ hơn hẳn, khoảng bảy phần mười có chuyển biến tốt. Cặp chỉ ngồi chờ thì gần như không đổi. Nhưng hiệu quả nhạt dần: sau 5 năm, khoảng một nửa còn khá lên rõ, khoảng một phần tư đã ly thân hoặc ly hôn.
Xem chi tiết
- Chi phí
Có tốn tiền. Phí tính theo từng buổi, mỗi địa phương và mỗi bệnh viện một khác, nên mục này không viết con số. Trong các nghiên cứu, người tham gia thường đi mỗi tuần một lần, và một thử nghiệm làm trong khoảng 8 tháng. Phần khó nhất là cả hai đều phải đi, rồi kiên trì làm cho xong.
- Lợi ích
Một phân tích tổng hợp năm 2020 (gộp số liệu của nhiều nghiên cứu rồi tính lại) lấy 58 nghiên cứu, gồm 2.092 cặp đôi. So trước và sau khi làm trị liệu cặp đôi, mức hài lòng với quan hệ thay đổi g = 1,12 (khoảng tin cậy 0,92–1,31), và tác giả cho đây là hiệu ứng lớn. g là hiệu ứng lượng, bạn xem bảng thuật ngữ ở README. Những cặp được chia vào nhóm xếp hàng chờ thì cùng khoảng thời gian đó chỉ có g = 0,12 (−0,04 đến 0,29), chưa thấy khá lên rõ. Cặp nào lúc bắt đầu trị liệu mà quan hệ càng tệ thì lại khá lên càng nhiều. Một bài tổng quan năm 2012 viết rằng trị liệu cặp đôi giúp 70% số cặp được trị liệu có chuyển biến tốt. Một thử nghiệm ngẫu nhiên khác (chia người vào các nhóm bằng cách bốc thăm) tìm 134 cặp vợ chồng bất hòa nặng và kéo dài, cho làm hai kiểu trị liệu cặp đôi theo hướng hành vi trong khoảng 8 tháng. Lúc làm xong, mức hài lòng thay đổi d = 0,90 và 0,71. Đến năm thứ 5, hai kiểu lần lượt có 50,0% và 45,9% số cặp vẫn khá lên rõ. Chỗ "khá lên rõ" ở đây, các tác giả gọi là "cải thiện có ý nghĩa lâm sàng". Cùng lúc đó có 25,7% và 27,9% đã ly thân hoặc ly hôn
- Mức chứng cứ
A (tranh cãi)
- Nguồn
Roddy MK, Walsh LM, Rothman K, Hatch SG, Doss BD (2020). Meta-analysis of couple therapy: effects across outcomes, designs, timeframes, and other moderators. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 88(7), 583-596. https://doi.org/10.1037/ccp0000514；Lebow JL, Chambers AL, Christensen A, Johnson SM (2012). Research on the treatment of couple distress. Journal of Marital and Family Therapy, 38(1), 145-168. https://doi.org/10.1111/j.1752-0606.2011.00249.x；Christensen A, Atkins DC, Baucom B, Yi J (2010). Marital status and satisfaction five years following a randomized clinical trial comparing traditional versus integrative behavioral couple therapy. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 78(2), 225-235. https://doi.org/10.1037/a0018132；Rathgeber M, Bürkner PC, Schiller EM, Holling H (2019). The efficacy of emotionally focused couples therapy and behavioral couples therapy: a meta-analysis. Journal of Marital and Family Therapy, 45(3), 447-463. https://doi.org/10.1111/jmft.12336（争议方）；Shadish WR, Baldwin SA (2003). Meta-analysis of MFT interventions. Journal of Marital and Family Therapy, 29(4), 547-570. https://doi.org/10.1111/j.1752-0606.2003.tb01694.x（争议方）；Karakurt G, Whiting K, van Esch C, Bolen SD, Calabrese JR (2016). Couples therapy for intimate partner violence: a systematic review and meta-analysis. Journal of Marital and Family Therapy, 42(4), 567-583. https://doi.org/10.1111/jmft.12178；全国人大常委会 (2018 修正). 精神卫生法（第二十三、五十一条）. https://flk.npc.gov.cn/detail?id=2c909fdd678bf17901678bf7448a066d（国家法律法规数据库）
- Ghi chú
Chỉ tham khảo TQ: Tranh cãi nằm ở chỗ hiệu quả giữ được bao lâu. Một phân tích tổng hợp khác chỉ thu các thử nghiệm ngẫu nhiên cho thấy lúc làm xong g = 0,60, nửa năm sau còn 0,44. Đến tháng thứ 12 chỉ còn trị liệu cặp đôi theo hướng hành vi có số liệu, g = 0,06, gần như không giữ được. Một bài tổng quan khác gộp 20 phân tích tổng hợp nói rằng hiệu quả có ý nghĩa lâm sàng xuất hiện ở 40% đến 50% số người. Hai con số "bảy phần mười có chuyển biến tốt" và "bốn đến năm phần mười khá lên rõ" dùng tiêu chuẩn khác nhau, nên bạn đừng đem so lẫn. Thử nghiệm theo dõi 5 năm không có nhóm đối chứng không điều trị, nên không nói rõ được ly hôn nhiều lên hay ít đi. Phân tích tổng hợp năm 2020 chỉ gồm các cặp khác giới, và cũng không tìm được thử nghiệm ngẫu nhiên nào ở Trung Quốc, nên khi áp vào mình bạn phải đánh giảm. Về nơi làm trị liệu ở Trung Quốc, Luật Sức khỏe tinh thần (TQ) quy định trị liệu tâm lý phải làm trong cơ sở y tế. Nhân viên tư vấn tâm lý không được làm trị liệu tâm lý. Bạn có thể đến khoa tâm thần hoặc khoa tâm lý của bệnh viện hỏi có trị liệu cho vợ chồng không. Nếu tìm cơ sở ngoài bệnh viện, bạn hỏi rõ trước họ có tư cách hành nghề gì và đã qua đào tạo gì. Nếu có bạo hành gia đình thì bạn đừng vội cùng đi trị liệu. Phân tích tổng hợp năm 2016 ghi rõ kết luận chỉ áp dụng cho trường hợp nhẹ đến vừa, khi hai bên cùng động tay vì xung đột. Bạo lực mang tính kiểm soát đối phương và gây tổn thương nặng không nằm trong phạm vi đó. Giới chuyên môn cũng lo rằng nói chuyện xong về nhà sẽ bị trả thù. Nếu bạn đã bị đánh, trước hết xem phần 8, mục 43 (bị bạo hành gia đình). Lúc cãi nhau nên nói thế nào, bạn xem mục 17 phần này (cãi nhau đối việc không đối người). Còn muốn nghĩ kỹ có nên rời đi không, bạn xem mục 15 phần này (chi phí rút lui). Người hưởng lợi là chính bạn và vợ hoặc chồng.