45 Người quen nhờ bạn "giúp quét mặt, làm người chứng kiến" để làm khoản vay, hoặc bảo bạn đọc mã xác nhận, thì đừng đồng ý: đây gọi là vay AB, người đi vay là bạn, không phải người bảo lãnh

Cảnh báo rủi ro năm 2022 của Cục Quản lý giám sát tài chính Phúc Kiến (thuộc Tổng cục Giám sát Quản lý Tài chính Nhà nước TQ) nói về chiêu này. Khách hàng A không đủ điều kiện nên không vay được. Bên môi giới nói cần thêm một người bảo lãnh, bảo A đi tìm B có điều kiện tốt. Đến lúc làm thật, bên môi giới dùng thông tin căn cước của B để xin vay, còn tiền thì A dùng. Nguyên văn viết "người đi vay thực chất là B", và B "mãi đến khi bị ngân hàng đòi nợ mới biết mình là người đi vay chứ không phải người bảo lãnh". Cảnh báo năm 2024 của Cục Quản lý giám sát tài chính Sơn Đông nói bên môi giới sẽ hứa với B là "không phải chịu bất cứ trách nhiệm nào". Bên môi giới còn dạy B trước cách đối phó với khâu thẩm tra trước khi cho vay của ngân hàng, nhưng người xin vay thực tế là B, với tư cách người đi vay. Năm 2024, Tòa án quận Phổ Đà, Thượng Hải, công bố một vụ án. Nhân viên nghiệp vụ cầm điện thoại của B tải app ngân hàng, rồi dùng tên B xin vay thẳng. Tiền về tài khoản của B, B chuyển cho A, rồi A lại trả hơn 80.000 nhân dân tệ phí thủ tục. Cả nhóm môi giới 8 người bị xử tội lừa đảo hợp đồng, mức án từ 10 tháng đến 4 năm. Bên môi giới đã bị kết án, nhưng khoản vay này cũng không vì thế mà thành của người khác. Điều 149 Bộ luật Dân sự (TQ) viết rằng khi người thứ ba lừa dối, bên bị lừa chỉ được yêu cầu hủy hợp đồng nếu bên kia "biết hoặc lẽ ra phải biết". Ở đây bên kia là ngân hàng, và ngân hàng không biết thì không hủy được. Trường hợp hủy được thì bạn phải yêu cầu tòa trong vòng 1 năm kể từ ngày biết mình bị lừa (Điều 152). Người đi vay phải trả tiền đúng kỳ hạn đã thỏa thuận (Điều 675). Hợp đồng chỉ ràng buộc người ký hợp đồng (Điều 465). Muốn chuyển nợ cho người khác thì phải được ngân hàng đồng ý (Điều 551). Vì vậy giấy cam kết của A không ràng buộc được ngân hàng, và bạn chỉ còn cách tự kiện A để đòi tiền. Quét mặt hộ người ta mà không đọc hợp đồng, tòa vẫn công nhận hợp đồng đó. Năm 2025, Tòa án quận Thị Trung, thành phố Nội Giang, xử xong một vụ: một người họ Tưởng vay tiền công ty cho vay nhỏ, nhưng một mình không vay được. Con trai của một phụ nữ họ Trương lén bà, đưa thông tin căn cước của bà cho người họ Tưởng để bà làm người đồng vay. Quy trình vay yêu cầu chính bà quét mặt, bà quét xong nhưng không đọc hợp đồng. Tòa nói bà "lẽ ra phải lường trước tầm quan trọng của nhận diện khuôn mặt và hậu quả pháp lý của nó", rồi tuyên bà cùng người họ Tưởng trả phần gốc còn lại hơn 60.000 nhân dân tệ. Luật Chữ ký điện tử (TQ) viết rõ: "chữ ký điện tử đáng tin cậy có hiệu lực pháp lý ngang chữ ký tay hoặc con dấu". Luật Chống lừa đảo viễn thông và mạng quy định bất cứ ai cũng "không được giúp xác minh tên thật", vi phạm thì bị phạt tiền, tình tiết nghiêm trọng thì bị tạm giữ. Xử sơ thẩm theo thủ tục thường phải xong trong 6 tháng, có thể gia hạn. Phí luật sư không nằm trong phí tố tụng theo luật, bạn phải tự trả (cả nước TQ)