9 Lái xe không vượt tốc độ, không lái xe khi đã uống rượu, không dùng điện thoại, mệt thì dừng xe nghỉ
Tốc độ trung bình của xe cứ cao thêm 1% thì nguy cơ tai nạn có người chết cao khoảng 4%. Với rượu, không có mức an toàn kiểu "uống chút không sao". Cầm điện thoại khi lái xe làm nguy cơ tai nạn gấp 3,6 lần so với lúc chuyên tâm lái xe, bấm số gấp 12,2 lần. Khi buồn ngủ đến mức người khác nhìn cũng thấy, nguy cơ tai nạn khoảng 3,4 lần.
Xem chi tiết
- Chi phí
Không tốn tiền. Chạy chậm hơn thì mỗi chuyến mất thêm vài phút. Phần khó là trên bàn tiệc bạn phải uống ít đi, còn tin nhắn đến thì phải nhịn không xem. Đi đường dài, cứ 4 giờ lái xe bạn ít nhất phải dừng lại nghỉ 20 phút.
- Lợi ích
Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), tốc độ trung bình của xe cứ tăng 1% thì nguy cơ tai nạn có người chết tăng 4%. Nguy cơ khi lái xe sau uống rượu đã bắt đầu tăng từ nồng độ cồn trong máu rất thấp. WHO còn nói, tài xế dùng điện thoại khi lái xe có nguy cơ gặp tai nạn cao khoảng 4 lần so với không dùng, và dùng tai nghe rảnh tay cũng không an toàn hơn nhiều. Một nghiên cứu ở Mỹ lắp camera trong xe hơn 3.500 tài xế và ghi lại 905 vụ tai nạn gây thương tích hoặc làm hỏng xe. Đối chứng là các đoạn lái xe lúc tỉnh táo, chuyên tâm, không uống rượu. Các thao tác cầm điện thoại gộp lại cho nguy cơ tai nạn gấp 3,6 lần (OR 3,6). Bấm số gấp 12,2 lần, gõ tin nhắn gấp 6,1 lần, với tay lấy điện thoại gấp 4,8 lần, lướt điện thoại gấp 2,7 lần, cầm máy nói chuyện gấp 2,2 lần. Khi trong video thấy rõ tài xế buồn ngủ, nguy cơ là 3,4 lần (OR 3,4).
- Mức chứng cứ
B
- Nguồn
WHO (2025). Road traffic injuries fact sheet：「Drivers using mobile phones are approximately 4 times more likely to be involved in a crash than drivers not using a mobile phone.」「Hands-free phones are not much safer than hand-held phone sets.」https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/road-traffic-injuries ; Dingus TA 等 (2016). Driver crash risk factors and prevalence evaluation using naturalistic driving data. PNAS 113(10):2636-2641. https://doi.org/10.1073/pnas.1513271113 ; 中华人民共和国道路交通安全法（2021 年修正）第二十二条第二款：「过度疲劳影响安全驾驶的，不得驾驶机动车」；第九十条：「处警告或者二十元以上二百元以下罚款」. https://flk.npc.gov.cn/detail?id=ff8081817ab231eb017abd617ef70519 ; 中华人民共和国道路交通安全法实施条例（2017 年修订）第六十二条：驾驶机动车不得有「（三）拨打接听手持电话、观看电视等妨碍安全驾驶的行为」「（七）连续驾驶机动车超过4小时未停车休息或者停车休息时间少于20分钟」. https://flk.npc.gov.cn/detail?id=ff8080816f3cbb3c016f40f566c10e23 ; 公安部 (2021). 道路交通安全违法行为记分管理办法（公安部令第 163 号）第十一条：一次记 3 分的有「（六）驾驶机动车有拨打、接听手持电话等妨碍安全驾驶的行为的」「（十四）连续驾驶载货汽车超过4小时未停车休息或者停车休息时间少于20分钟的」；第九条：一次记 9 分的有「（七）连续驾驶中型以上载客汽车、危险物品运输车辆超过4小时未停车休息或者停车休息时间少于20分钟的」. http://www.gov.cn/gongbao/content/2022/content_5679697.htm
- Ghi chú
Chỉ tham khảo TQ: Cặp số 1% và 4% giữa tốc độ và tử vong là suy ra theo mô hình tai nạn, không phải thử nghiệm chia nhóm ngẫu nhiên. Về rượu, WHO chỉ đưa hướng, không đưa con số. Câu hỏi "uống bao nhiêu thì nguy cơ tăng bao nhiêu" thì phần này chưa kiểm chứng tài liệu gốc. Phần điện thoại và buồn ngủ tính theo các vụ tai nạn gây thương tích hoặc hỏng xe, không phải tử vong. Đối chứng là các đoạn lái xe ở tình trạng lý tưởng đã được chọn lọc, nên các con số này cao hơn một chút so với so sánh với lúc lái xe bình thường. Luật chỉ cấm cầm điện thoại nói chuyện, phạt 20 đến 200 nhân dân tệ và trừ 3 điểm. Dùng tai nghe rảnh tay không vi phạm, nhưng WHO nói cũng không an toàn hơn nhiều. Lái xe liên tục quá 4 giờ mà không nghỉ đủ 20 phút cũng vi phạm. Lái xe tải bị trừ 3 điểm; lái xe khách cỡ trung trở lên và xe chở hàng nguy hiểm bị trừ 9 điểm. Thấy buồn ngủ thì vào trạm dừng nghỉ một lát. Thuốc cảm và thuốc chống dị ứng có chlorpheniramine hay diphenhydramine cũng gây buồn ngủ, xem phần 34, mục 12 (chlorpheniramine). Người tự thấy mình ngáy to và hay buồn ngủ khi lái xe, xem phần 3, mục 27 (ngưng thở khi ngủ).